Miguel Los Santos Uhide
Cosas mías
Contacto: uhide@live.com
Vaya al Contenido

Letras de canciones populares vascas

Música > Libretos, sinopsis y letras de música clásica
Cuando en 1966 se inauguró la Parroquia Nuestra Señora de Fátima en Rentería (Guipúzcoa), los frailes capuchinos ocuparon el nuevo convento abandonando el antiguo (antigua Fábrica de Rosarios), que se encontraba en el mismo terreno y que les había sido donado por el propietario.
 La Coral Andra Mari, durante un corto período de tiempo ensayaba en el convento abandonado.
 Este cancionero, lo recogí del suelo, un día de ensayo, entre los bártulos abandonados. Está editado por Gráficas Macazaga, de Rentería. Era de pequeño formato (7 x 10,5 cms.) sin ninguna información en la portada ni en la contraportada. Consta de dos partes o tomos, encuadernados en el mismo librito
 Lo edito en mi página porque, pese a ser letras de canciones muy conocidas, refleja las características del vascuence en el tiempo de su edición.



 
     
     

        EUSKAL ERRIKO: KANTA ZARRAK
          
       Tomo I

INDICE
  • 001.- Nik zuri zuk neri.
  • 002.- Zibillak esan naute. (Iparragirre).
  • 003.-  Bein batían Loyolan. (Bilintx).
  • 004.-  Ardua eran da.
  • 005.-  Kontxesiri. (J. 1. Iztueta).
  • 006.-  Ene izar maitia. (Belsunze'ko Bizkondea).
  • 007.-  Goizian sartu.
  • 008.-  Markesaren alaba. (Iturrino).
  • 009.-  Senarrak emaztiari.
  • 010.-  Eperrak kanta.
  • 011.-  Txantxangorriya. (Arrese'tar Emeterio).
  • 012.-  Ezkonduak eta ezkongai.
  • 013.- Asto gaxua.
  • 014.-  Amardun.
  • 015.-  Ardoa. (Meajer).
  • 016.-  Orain bí milla urte igaru. (Txirrita).
  • 017.-  Albaiteruen salan. (Txirrita).
  • 018.-  Galtzaundi.
  • 019.-  Kaiku
  • 020.-  Baserritarrak.
  • 021.-  Mutill zarraren despeira.
  • 022.-  Mutill gaztientzat.
  • 023.-  Betroi bati. (Xenpelar).
  • 024.-  Gazte gera gazte.
  • 025.- Iya guriak egindu. (Xenpelar).
  • 026.-  Egunsentia. (R. Artola).
  • 027.-  Illunabarra. (R. Artola).
  • 028.-  Amerika'ra nua.
  • 029.-  Erari maítagarria. (R. Artola).
  • 030.-  Neska zar bat tentatzen. (Txirrita).
  • 031.-  Limosnatxo bat. (P. Nemesio Otaño).
  • 032.-  Txepetxa. (P. Nemesio Otaño).
  • 033.-  Begiyak farrez.
  • 034.-  Ikusten duzu goizian. (Elizanburu).
  • 035.-  Intxauspeko alaba.
  • 036.-  Ardo kanta naparra.
  • 037.-  Domingo Kanpaña. (Bilintx).
  • 038.-  Zaldi baten bizitza. (Bilintx).
039.-  Potajiarena. (Bilintx).
  • 040.-  Juana Bixenta Olabe. (Bilintx).

  • EUSKAL ERRIKO: KANTA ZARRAK
    Tomo II
    INDICE

    • 041.-  Donostiyako iru damatxo.
    • 042.-  Ez dago arrosarikan.
    • 043.-  Arbola bat. (F. Arrese Beitia).
    • 044.-  Pello Joxepe.
    • 045.-  Mendian zoin den eder.
    • 046.-  Lili bat ikusi dut.
    • 047.-  Amodiozko solasak.
    • 048.-  Iruten ari nuzu.
    • 049.-  Zerbait esan ezkero.
    • 050.-  Gaubez gaubez.
    • 051.-  Iguzki denean.
    • 052.-  Txori errusiñola.
    • 053.-  Ardo on ontatik. (J. P. P.)
    • 054.-  Gaztetasunak bainera billa.
    • 055.-  Uso txuriya.
    • 056.-  Iriyarena.
    • 057.-  Maria.
    • 058.-  Txarmangarria.
    • 059.-  Txoriñuak kaiolan.
    • 060.-  Andregeya.
    • 061.-  Nere maíte Maria.
    • 062.-  Alde bat probintziyan.
    • 063.-  Lo! lo! lo!
    • 064.-  Bautista Bazterretxe.
    • 065.-  Zamorako semia.
    • 066.-  Bertsuak jarrl diskat.
    • 067.-  Euskal-erriko neskatxatxuak.
    • 068.-  Andre Madalen.
    • 069.-  Izazu nitzaz kupira.
    • 070.-  Kontxisirentzat. (Bilintx).
    • 071.-  Zenbait damen ezker txarrak.
    • 072.-  Nere andre onekin.
    • 073.-  Loriak. (Bilintx).
    • 074.-  Anton Iskiñentzat. (Bilintx).
    • 075.-  Mediku baten ateraldía. (S. Baroja).
    • 076.-  Asta kontua. (S. Baroja).
    • 077.-  Madalenen arrazoia.
    • 078.-  Nork esan? (S. Baroja).
    • 079.-  Kanta.
    • 080.-  Itxasua laño dago.
    • 081.-  Nagusiyat ta maistarra. (Txirrita).
    • 082.-  Aizak a motell mañontzi. (Xenpelar).
    • 083.-  Nere senarrarekín.
    • 084.-  Ijituak. (Txirrita).
    • 085.-  Baratzako pikuak.
    • 086.-  Zortzikoa.
    • 087.-  Aita San Antoniyo.
    • 088.-  Txomiñ eta Bartolo.
    • 089.-  Lua lua.
    • 090.-  Thingin thangun.
    • 091.-  Gure baratzan.
    • 092.-  Galai bat etorrí zait.
    • 093.-  Kantua.
    • 094.-  Gizon bat ardo gabe.
    • 095.-  Kanta.
    • 096.- Obizdea.



    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo I)

    NIK ZURI, ZUK NERI
    1
    Matzaren orpotik dator,
    mama gozua,
    mama gozua,
    edango neukela
    beterik basua,
    nik zuri,
    zuk neri,
    agur egiñaz alkarri,
    basua txit garbi
    biarko da ipiñi.

    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo I)

    ZIBILLAK ESAN NAUTE
    Iparragirre
    1
    Zibillak esan naute
    biziro egoki,
    Tolosan biar dala
    gauza erabaki ;
    giltza pian sartu naute
    poliki poliki,
    negar egingo luke
    nere amak baleki.
    2
    Jesus tribunalian
    zutenian sartu
    etzian Pilatos'ek
    kulparik billatu;
    neri ere arkitu
    ez dirate barkatu,
    zergatik ez dituzte
    eskubak garbitu?
      3
    Kartzelatik atera,
    fiskalen etxera
    abisatu ziraten
    juateko beriala;
    ez etortzeko geiago
    probintzi onetara,
    orduban artu nuben
    Santander aldera.





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo I)

    BEIN BATIAN LOYOLAN
    Bilintx
    1
    Bein batian Loyolan
    erromeriya zan,
    antxen ikusi nuben
    neskatxa bat plazan;
    txoriya bañan ere
    ariñago dantzan,
    uraxen bai polita,
    an politik bazan!
    2
    Esan nion desio
    senti nuben gisan,
    arekin izketa bat
    nai nubela izan;
    erantzun ziran ezik
    atzegin ar nezan,
    adituko zirala
    zer nai niyon esan.
    3
    Arkitu giñanian
    iñor gabe jiran,
    koloriak   gorritu
    arasi zizkiran
    kontatuko dizutet
    guztiya segiran,
    zer esan nion eta
    nola erantzun ziran.
    4       
    Dama polita zera
    polita guztiz jai!
    bañan alare zaude
    oraindik   ezkon-gai;
    ¡ezkon gaitezen biyok!
    ¡esan zadazu bai!
    —¿Ni zurekin ezkondu?
    ¿ni   zurekin ? ¡Ja jai!





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo I)

    ARDUA ERAN DA

    Ardua eran da moskortzen naiz,
    pipa ortuta txoratzen naiz,
    kortejatzia lotsatzen naiz,
    nola demontre biziko naiz?

    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo I)

    Kontxesiri
    J. 1. Iztueta
    1
    Maite bat maitatzen det maitagarria.
    Begi ederra du ta guztiz argia;
    Daukat urruti,
    Bañan ezin kendu det burutik;
    Aren itxura,
    Saldu albaliteke pisura,
    Urriaren truke
    Nork erosi faltako ez luke. (berriz)
    2
    Ogeita lau leguaz nago aparte,
    Bitartean badaukat milloi bat ate,
    Guztiak itxirik;
    Nai arren ez egon ixillik:
    Beti negarrez,
    Nere maite maitearen galdez;
    Ote dan bizi,
    Biotz biotzeko nere Kontxexi. (berriz)
    3
    Egunaz argi gutxi, gabean illun,
    Konsuelorik ez da neretzat iñun
    Maitea gabe;
    Egin ote danik aren jabe
    Oroitutzean,
    Zenbait pena nere biotzean
    ditut igaro;
    Maite det, eta ez da milagro. (berriz)
    4
    iAi au bakardadea eta tristura!
    Nere biotz gaxoa ezin pistu da,
    Ain dago illa;
    Beti dabill konsuelo billa;
    Bere artean
    Banengo maitearen aldean,
    Ordutxo biko,
    Pena guztiak lirabe ilko. (berriz)
    5
    Nere maitea zutzaz ni oroitzen naiz,
    Egunaz ere baita gauetan txit maiz,
    Lotan ere bai;
    Zu ikusitzera ni joan naiz,
    Libre banengo
    Or nitzake egun bigarrengo,
    Naiz orduan il!
    Ez nuke izango batere miñ. (berriz)
    6
    Lenengo gau batean egin det amets,
    Bañan pensamentuak beti al rebes
    Irtetzen dira;
    Ustez negoen zurí begira,
    Maite polita,
    Kofrearen gañean jarrita,
    Kontu kontarí,
    Nai nuen bañan, ez nintzan ari (berriz)
    7
    Maite nerea daukat beti goloan,
    ¡Ai orain banengo ni are alboan
    Iñoiz bezela!
    Jaunak amets au kunpli dezala,
    Balitz konbeni,
    Konsueloz ílkoz nitzake ni
    Nere ustean,
    Maitetxoren biotza ikustean. (berriz)
    8
    Nere maite polita ez da zer etsi,
    Bigar ere ez bada or nazu etzi
    Lengo lekuan,
    Allegatutzen naizen orduan,
    ¡Ai au poza,
    Nere maíte maitetxo biotza!
    Zuri begira,
    Pena guztiak aztuko dira. (berriz)
    9
    Zure gauza polit bat ordet nerekin
    Izkribaturik dago letra birekin;
    K ta B dira,
    Askotan nago oyei begira;
    ¡Ain dira piñak!
    Maítetxo polita, zuk egiñak
    Sedaz ederki,
    Kolkuan gorderík dauzkat beti (berriz)
    10
    Esperantzetan bízi, maíte gozoa,
    Noizbait kunplituko da gura plazoa,
    Eta orduan,
    Gauza txarrik ez artu buruan;
    Lengoai utzi,
    Ez degu pasatzen pena gutxi,
    Preso sei urtez
    Onduko gaituzte nere ustez. (berriz)





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo I)

    Ene izar maitia
    Belsunze'ko Bizkondea
    1
    Ene izar maitía,
    ene txarmagarria,
    ixilik zur'ikustera
    irten nitzauzu leioara
    koblatzen dudalarik
    zaude lok'arturik;
    gauzak'ametsa bezela
    ene kantua zauzula!
    2
    Zuk ez nuzu ezagutzen,
    orí ere zaut gaitzitzen;
    ez duzu ene bearrik
    ez eta atxolarik.
    ¡Il edo bizi nadin
    zuretako berdin!
    Zu aldiz maite Maria,
    zu zare ene bizia!
    3
    Amodiozko pena zer zen
    oraino ez nakien!
    orain ez nuzu biziko
    baizik zu maitatzeko,
    norat den itxurkia
    ara joaiten da ura:
    orobat ni, maitenena,
    ¡ilten niz zure gana!





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo I)

    Goizian sartu
    1
    Goizian sartu tabernara eta
    ateratzen naiz azkena;
    egun guztiyan zurrutian eta
    etzait betetzen barrena.
    2
    ¡Ai au erari zoragarriya,
    neri gustatzen zaidana!
    Maria Jesus, biyotzekua,
    bete amaseigarrena.
    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo I)

    MARKESAREN ALABA
    Iturrino
    1
    Zeruak eta lurrak
    egiñ zituena
    memoriya argitzea
    atoz neregana;
    esperantza badaukat
    Zedorrek emana
    kunplitzeko dedala
    desio emana.
    2
    Amoriyozko penak
    bertso berriyetan
    publika albanitza
    Euskal-errietan:
    enteratu naiz ongi
    enkargu oyetan
    San Jose arratzaldeko
    irut'erdiyetan
    3
    Markes baten alaba
    interesatuba
    mariñeruakiñ enamoratua
    deskubritu gaberik
    bere sekretua
    amoriyua zeukan
    barrena sartua.
    4
    Egun siñalia zan
    goguan artzeko
    esan ziyola aren
    etxera juateko.
    —Deseo dedan itz au
    manifestatzeko
    zurekin, Antonio,
    nago izateko.
    5
    Zer esaten dirazu,
    Juamtak itz ori,
    tentatzen aizerala
    trazak badirudi,
    etzait zure gradurik
    tokatzen neri,
    ez burlarikan egiñ
    mariñeruari.
    6
    Iduki dezakezu
    ongi sinistua
    aspaldiyan neguala
    zutzatz gustatua,
    etzaitut nik utziko
    desanparatua,
    ala egiten dizut
    gaur juramentua.
    7
    Konformatu ziraden
    alkarren artian
    ezkonduko zirala
    urrengo urtian,
    eskola ikasteko
    biyen bitartian
    beraren erritikan,
    guztiz apartian.
    8
    Ala disponiturik
    jarri zian biyak,
    kartaz entenditzeko
    alkarren berriyak,
    formalidadiakin
    jartzeko egiyak.
    baña etziran lo egon
    amaren begiyak.
    9
    Alferrik izango dira
    aserre gurian,
    ez naute mudatuko
    eternidadian,
    esposatu nai nuke
    kariño onian
    Antonio Maria
    etortzen danian.
    10
    Ezin egon zan ama
    itz ori sufritzen,
    beriala asi zan
    kartak detenitzen
    intenziyo aundiagoz
    ezkontza galdutzen;
    Juanitak alakorik
    etzuen pentsatzen.
    11
    Amaren maleziya
    korreora Juan ta
    Antonio illtzala
    egiñ zuan karta:
    Juanitaren tristura
    maitia, esan ta
    engañatu du beste
    gezur bat esanda.
    12
    Amak esaten dio:
    Juanita neria
    Galdu da diotenez
    Antonio Maria,
    nik billatuko dizut
    beste bat obia,
    mayorazgo interes.
    askoren jabia.
    13
    Ama, ez neri esan
    orrelakorikan,
    ez det nik bestegana
    amotiyorikan,
    ezin alegre leike
    nere barrenikan
    komenienzia ona
    egonagatikan.
    14
    —Utsi alde batera
    orrelako lanak,
    ez ditut nik ikusten
    zu bezeIa damak,
    nai badituzu artu
    onra eta famak
    giyatuko zaituzte
    aitak eta amak.
    15
    Denbora kunpliturik
    galayak abiyan
    zer pasatu ote zan
    aren memoriyan
    kartarik artu gabe
    juandan aspaldiyan,
    inozente sartu zan
    jayo zan erriyan.
    16
    Au da lendabiziko
    esan zenduana:
    Zer da musikarekin
    onratzen dutena?
    Markesaren alaba
    kalian barrena
    esposario zala
    ark biarzuena.
    17
    Desrnayaturík egin
    zuen ordu bete
    gero nobiya eske
    itz bi egiñ arte,
    inguratu zitzayon
    makiriabat jende;
    bigarren ordurako
    ill da derrepente.
    18
    Gaba pasatu eta
    urrengo goizian
    entierrua zuben
    bigarren klasian,
    markesaren alaba
    guziyen atzian;
    ¡zer pena izango zan
    arren biyotzian!
    19
    Penarikan lerturik
    Antonio ill zan,
    akonpañatu zuen
    Juanitak eleizan,
    naitasuna baziyon
    esan dedan gizan,
    gerostik etzuen
    osasunik izan.
    20
    Erremedia bazei
    sentimentu ori
    bitarteko bat jarri
    Jesus maiteari
    oraziyo egiñaz
    Bírjiña Amari
    zeruan gerta dediñ
    Antonio Mari..
    21
    Alkarren konpañian
    guk ere nai degu
    Birjiña, egiezu
    Jaunari erregu
    kristau guziyagatik
    baldin albazendu,
    Iturrinok orrela
    desiatzen du.






    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo I)

    Senarrak emaztiari
    1
    Andrea zalea naiz nerez
    eta protxua nai berez,
    bikaña daukat ítxurez,
    oyek gogoan dauzkeala
    nabil egunez ta gauez
    ona bai abillidadez,
    asoikua da edadez,
    atso zartutakoa ez.
    2
    Matrimonio autzia
    bakarrik naukat utzia;
    bizi biarko etzia,
    gizona morroi zarpa zarrakin
    andria galan jantzia,
    jai! au zer diferentzia,
    nork artu pazientzia.
    nik daukat penitentzia.
    3
    Andrea dabil tratuan,
    emanean da artuan,
    legorrian da portuan,
    bere bototik salduko luke
    senarra iru kuartuan
    isla batera barkuan
    entregatzeko kontuan
    ez da prezio altuan.
    4
    Ari zan Mari Aldarte
    parrandan gastatu arte,
    bizio txarrakin parte,
    etxea saldu, diruak urtu,
    orain guztiontzat kalte,
    andrea daukat alkate,
    errespetoa aparte,
    engañatuta naukate.
    5
    Ni nago morroi serbitzen,
    bastaren kargak berdintzen
    gorputza asko nekatzen
    maitea orla ibillitzea
    ez du legeak agintzen,
    asiagatik urdintzen,
    gazteak dio segitzen
    nork daki nola dabiltzen.
    6
    Lenago ga be egondu
    akordatu naiz berandu
    ezin gerade konpondu
    mundu onetan suerte onik
    ez da neretzat izandu
    mutill zartuta ezkondu
    oraiñ andrea gallendu
    gaztea bear omendu.
    7
    Badaukat korteiantea,
    alperra ta tunantea,
    pikaro balientea,
    gabetan iñor sentitu gabe
    irikitzeio atea,
    berak naiduen artea
    atzegin da egotea,
    orlako borondatea.





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo I)

    Eperraren kanta
    Eperrak kantatzen du
    goizian goizetan
    ez asko fiyatzeko
    mutillen izketan.
    Fiyetzen bazerade
    mutillen izketan
    eroriko zerade
    arri labanetun.

    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo I)

    Txantxangorriya
    Arrese'tar Emeterio
    1
    Zuk dezun margo ber-bera duen
    osto geyenak lurrean
    zuatzetatik erori eta
    banazká soill daudenean,
    begiyak xabal-xabal jarrita,
    adar me baten gañean
    egoten zera txantzangorriya,
    negarrez uda azkenean.
    2
    Ain txukun, apal eta geldiro
    jarraitzen zera kantuan,
    non ernai beti zuri begira
    egon arren bat onduan,
    naigabe «pranko» banatugatik
    kantari zauden orduan,
    iñoiz ez dizu ari zerala
    antzik emango mokuan.
    3
    Papar txikí ta gorritxa bor-boill
    ler egiteko zorian
    jardun-gai oso kupigarriaz
    beterik daukazunean,
    ainbeste negar..., eretsi xamur...
    azanpa guzik batean,
    ez dakit nola kabitzen díran
    zure kolko pollitean.
    4
    Aldizka «purruxt», ega motzean
    uste gutxinez aurrear
    azaldurik an laister-bidetík
    malda gora loazela,
    gidari zintzo gertu bat izan
    nai bazenduke bezela,
    gure alboan zabiltza beti
    txoriño maite-maitena.
    5
    Maite zaitugun ezkere nunbait
    ordañak-aurrez ematen
    ote zabiltzan esan liteke
    negua sartu baño len.
    Ez ikarstu!, elurte gaizto
    aundienak izan arren
    gure ondoan arkituko da
    zuretzako ainbat lurmen.
    6
    ¡O, txori gaxo, sotil, pollita,
    biotz erien laguna,
    «txiruliuka» negar ugari
    eztiro dariyozuna
    zu zera beti txantxangorriya,
    zu zera ¿iantxan-iztuna,
    alakose gauz maitagarti bat
    erakusten diuzuna.





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo I)

    ASTO GAXUA
    1
    Al ukullu ya no vuelve
    mi buen astua, no vuelve no,
    ya no brinca de poxa
    cuando cabeza tocar alguno;
    arrayua suerte txarra
    con tripako miña poner hizo.
    Biotzeko asto gaxua
    malkos tiraba cuandc murió.
    2
    Y agora te hace dos años
    juxtu juxtuak ayer cumplió
    que las tripako miñas
    al pobre burro le agarró
    con un arrantza fuerte
    una noche me despertó.
    Biotzeko...
    3
    Levantarme enseguira
    y al ukullu marché yo,
    con ojos de bixigu triste
    como hablando mirar hizo
    echaba unos suspiriyuas
    de muy adentro se le salió.
    Biotzeko...
    4
    Estirar luego la pato
    como arrikoskorra se endureció
    y yo con mucha pena
    le dije: Asto gaxua adiós.
    Hacer un abujero grande
    y tierra encimo le puse yo.
    Biotzeko...





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo I)

    Ezkonduak eta ezkongai
    1
    Ezkonduak eta ezkongai
    guztiyak ondo bizi nai,
    dirua degunían jai;
    fameliako buruzalía
    kontu geíago ere bai,
    len ardua eraten lasai,
    orain urrutitik usai,
    etxian nago andre zai.
    2
    Goizian dirua kontatzen
    tabernarako prestatzen
    bazkari ona topatzen,
    kafia artu, kopa eranez,
    erariak fiñak jokatzen,
    ez det egiriak ukatzen,
    orain ezpañak nekatzen
    txardin ezurrak txupatzen.
    3
    Agindu zerbait kamiyo
    gorputzak milla jeniyo,
    langilli danai au diyo,
    biziyuetan gertatu gera,
    zu zeralako meriyo,
    lengo diruak adiyo,
    non naitik zarpa jariyo
    eztu gezurrak baliyo.





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo I)

    AMARDUN
    Baldin bada zeruan
    jaiten usokurnerik
    ezin litzake oberik
    auxen bario an ere jan,
    ¡a zer usaia zeruan!
    Ill bat lezake piztu,
    ezin ez ni sendatu!
    zer? Uste det aingeruak
    ziradela gosetuak
    usokumez saletu.

    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo I)

    Ardoa
    Meajer
    1
    Ni naiz txit gauza gozoa
    Eta pozkida osoa,
    Beltza naiz eta zuria,
    Illuna eta argia,
    Indarra det eta garboa
    Eta izena det ardoa.
    2
    Noé gizona adítua
    Zedorren pensamentua
    Izan zan gauza andia
    Ipintzen mastia,
    Zu zaitugu ardoaren autore
    ¡O! zorioneko Noé!
    3
    Edari maitagarria,
    Tristearen gai irria,
    Dezu alaitze begia,
    Eta kentzen nai-gabía,
    mutuba ipintze kantari
    Eta motela dantzari.
    4
    Ausi, atera, ebakia;
    Miña dala edo zauria
    Zendatzeko belarra
    Klareta ta nafarra,
    Moskatela edo Malaga,
    Edozein ardo ona bada.
    5
    Pasatzen du aste osoan
    Aitzurtzen batek soroan
    Nekaturikan guztia
    dariola izerdia,
    Laster legoke au galdurik
    Ezbalu jayetan ardorik.
    6
    Jateko ez bada gogorik
    Eta eziñ egin lorik,
    Eritasun oben
    Edo beste edoseñen
    Zendatzeko balsamoa
    Da mats onaren zumoa.
    7
    Ardo gube ez da jalerik,
    Ez mezarik eta ez festarik,
    Bada au faltatu ezkero
    Ez da arkitzen gero
    Baizik naigabeko tristura
    Illuntasuna ta mallura.
    8
    Barberu, mediku guztiak
    Erremedio aundiak
    Dituzte besterentzat,
    Baña bada berentzat,
    Piztutzeko aldan lenena
    Ardo zarrik dan onena.
    9
    Ardoa eranik neurriz
    Bein illa pizten du berriz
    Baña bada asitzen
    Belaunak limuritzen
    Eta irakiten buruban,
    Ez da gauza onik orduan.





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo I)

    Orain bi milla urte igaru
    Txirrita
    1
    Orain bi milla urte igaru
    bezela ziran asiyak
    erromatarrak berendunairik
    gure zazpi probintziyak,
    garai artako abarka zunak
    ziran jeniyoz biziyak,
    baziran penaz amildu eta
    beren ezurrak autsiyak,
    lastimosuak izandu ziran
    oyen orduko antsiyak.
    2
    Denbora artako gerrero zarrak
    ziran gizon onraduak
    azíyuetan irabazita
    jazten zitukren graduak,
    irurogeita iau urtekuak
    baza biltzan soldaduak
    orain bezela etzuen iñor
    engañatutzen diruak.
    Lekobide ta Osabal ziran
    Kantabriako buruak.
    3
    Aitona oyek zer pensatu zuten
    azkeneko eriyotzian,
    ez genduen jakin izandu
    pena daukat biyotzian,
    arrats guziyan otsan guardiyan
    egunaz erdi gozian,
    zenbat naigabe sufritu zuten
    Erniyoko gurutzian,
    oyen orduko oraziyuak
    ederrak izango ziran.
    4
    Gure izeben amen amonen
    osaben aiten aitonak
    emen fueruak defenditutzen
    ibillitko gizonak,
    bertan batalla irabazita
    gero Erromara juanak,
    Otabianok galdu zituben
    bere erriko lagunak,
    aundi gaistuak diran tokiyan
    pagatzen du txiki onak.
    5
    Arrosa baño zabalagoko
    gure zazpi probintziyak,
    baratza eder bat bezela zeudn
    guziyak lorez jantziyak,
    lau Españian Morroi gaudenak
    iru an ditu Frantziyak,
    gizon gaisto bat dala mediyo
    ondatu giñan guziyak,
    beste munduban ikusten badet
    eman biazkat graziyak.
    6
    Persegituak izandu gera
    juandan zenbait urtian
    asko zabiltzan agindu nairik
    Kantabriako partian,
    mantxa gabeko lore ederrak
    eztalirikan lur pian
    errespetua guardatzen zuen
    Lartaun emen zan artian,
    oraindikan ere denbora dago
    berriro saya gaítían.
    7
    Geren sallari segi zayogun
    ez bestatara mugitu,
    motiborikan asko badauzkat
    ongi esan nai banitu,
    ni engañatzen ez baldin banitz,
    Euskal-erriyak baditu
    Kantabriaren izenik ere
    nai ez dutenak aditu,
    zazpi senide aita batenak
    ezín gerade unitu.
    8
    Zazpi senide alta batenak
    danak euskaldun garbiyak,
    Tubal zarraren artaldetikan
    banatutako ardiyak,
    beren aitona nungua zuten
    ez dakitenak erdiyak,
    utzi ditzagun bire illunak
    billaditzagun argiyak,
    beti betiko bere izena
    izan .dezan Kantabriyak.
    9
    Beren idea beste gauzarik
    ez dauzkatenak buruan,
    gaurko egunian alako asko
    baditugu ínguruan,
    esaten dute Kantabria onek
    bere jabia nor duan
    kontra agiten asi zaizkigu
    setosuaren moduan,
    geren anayak ez dítugula
    esan gentzake orduan.
    10
    Baldín egiyaz egiña bada
    aurreko zarren papera,
    zazpi probintzi euskerazkuak
    Kantabritarrak gera,
    nere bíyotzak dakadan asmua
    beti dijua papera.
    bide askotatik martxa zuzenik
    ezín gentzake atera,
    onena zein dan ongi neurtuta
    bildu gaitezen batera.
    11
    Zazpí seníde aita batenak
    egotia onen triste
    fortun'au da desgrazi batez
    baño ez genduan uste
    maitatzen dute etorri dana
    bastaren gauzaren eske,
    egunen batez asarre samar
    ikusi biar gaituzte,
    jakin dezaten bagerala gu
    izena degun ainbeste.
    12
    Mundu onetan ezin bizi ta
    ez degu juan nai bestera
    gezurra esanda ez dago andik
    etortzerik ostera,
    arrazoi gabe aman ziguten
    lege kontrako jazkera,
    gañera berriz kontrari dude
    galduko dala ez eskera,
    gogor egite ezpazayote
    oyentzat aña ez gera.
    13
    Kolka txarraren azpiyan dauden
    txito urrikalgarriyak,
    amarretatik bost iltzen dira ta
    beste bostak elbarriyak,           .
    pisti gaistuen bildurrez beti
    gora begira jarriyak,
    indar gutxiko gorputza eta
    suspiriyuak larriyak
    kastigu onen mendián bizi
    gera gaur Euskal-erriyak.






    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo I)

    ALBAITERUEN SALAN
    Txirrita
    Albaiteruen salan
    demoniñua artan
    demoniozko estroposo bat
    egin nuben bertan,
    demoniñuak emen,
    demoniñuak an,
    demoniñuak nun nai
    gorputzaren bueltan,
    demoniñuak sasoi zebillen
    demoniñuetan.

    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo I)

    GALTZAUNDI
    1
    Neri deritzan galtzaundi,
    apellidua det Goñi,
    Aldasoro izen goitia
    deritzan neroni;
    illtzerikan ez nuben
    lenago pentsatzen,
    bañan oraingotikan
    ez naiz eskapatzen,
    testamentua egitera
    nua ni len bai len
    nere porientiak
    lasatu ditezen.
    Ta Galtzaundi,
    Ta Galtzaundi,
    apellidua det Goñi.
    2
    Aitaren, Semiaren,
    Espiritu Santuaren,
    Jaun zeruak lagun zaidala
    lan onetan neri arren;
    sentimentu bakarra
    daukat barrenen,
    alaba ipurtaundia
    utzitzia emen;
    orra neregatikan
    oyek nola dauden,
    Jaunak eraman nazala
    zerura len bai len.
    Ta Galtzaundi...
    3
    Nere lengusu Pokotlinori
    nai diozkat bada utzi,
    nere eskatzeko estanteria
    bere jenero ta guzi;
    bañan ango kristolik
    ez dezala autsi,
    bestela utziko dizkat
    guziak Ramos'i;
    egiten badiote
    jaun oni igesi,
    laister juango zaizka
    damak Rodrigez'i.
    Ta Galtzaundi...
    4
    Ni illda gero emaztia
    penaz illko balitzake,
    nere onduan enterratzia
    iñola albalitz nai nuke;
    eta gañian jarri
    letra bat aundiya:
    "Emen dago Galtzaundi
    eta konpañiya";
    paz aundi bat artu zun
    Tolosako erriyak,
    merkatu ziralako
    ordun erariyak.
    Ta Galtzaundi...
    5
    Entierrua nai det egitia
    neri bigarren klasian,
    lau zapatarik eramatia
    gañera berriz aidian;
    jota nabarra juaz
    Enpero kalian,
    sobrekama balkoitan
    naramatenian;
    Arremete zubiyan
    aizken aízkenian
    zagí bat ardo jarrí
    kajaren gañían.
    Ta Galtzaundi...
    6
    Ni oraindaño egin izandu
    diten testamentubak,
    gaur bestetatikan izango dira
    ayek danak borratuak
    eta orain firrnatu
    ere testiguak,
    oditu baituzute
    gaur nere kontubak
    isillik iduki arren
    nere sekretuak,
    Dametako iturriyan
    eran kuartillu bat.
    Ta Galtzaundi...





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo I)

    Kaiku
    Neure andrea, andre ona da,
    gobernu ona du... auzuan!
    artzen duelarik bere alaba
    Mari kataIin altzuan.
    Aizazu!
    — Zer nauzu?
    —Gero're orrela munduan ere
    biak biziko gerare gu,
    baldin bazare kontentu,
    baldin bazare kontentu!
    Nik beti freskotxorik tabernakua,
    sototxuan daraukat ardo gozua,
    ai, zer kontentu,
    ai, zer allegre,
    eskaintzen dauzut,
    neure maitia:     
    arrautzekuak eta Kaiku esnial (berriz)
    San Blas alderat nindoalarik
    Makiltxo baten gaiñean,
    Arantza beltz bat sartu. zitzauten
    Uspela nuen oiñian!
    Ai zazu!
    — Zer nauzu?




    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo I)

    Baserritarrak
    1
    Baserritarrak gera gu
    Ezin gentzake ukatu, (bis)
    Baña kaletarrak bezin ongi (bis)
    soñua jotzen degu (bis).
    2
    Kalian dira bi gauzak
    Neri gustatzen zaidanak;
    Ardotxo txurí goxua eta
    Opill koxkor biguña.

    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo I)

    Mutill zarraren despeira
    1
    Dozena bat bertso berri
    gaztien konsolagarri,
    nene mingaña sano dan arte
    nai nituzke jarri;
    begiratuaz elkarri,
    andrerik ezin ekarri,
    mutill zarren despeira zer dan
    esango det zarri.
    2
    Egon zaitezte aditzen
    zartuta nola gabiltzen,
    gazte denboran ezkondu gabe
    errex da gelditzen;
    ajiak zaizkit berritzen
    ta indarrak urritzen,
    orain jarri naiz soldata gabe
    anaya serbitzen.
    3
    Anayak naukak mendían,
    koñatak aídamenian,
    gazte denbora akordatzen naíz
    sasoya joanian,
    ez det gularik janían
    gau ta egu betí lanian,
    ondo egin da ezker gaixtua
    gero azkenian.
    4
    Iñor naí badu ikusi,
    nere líbrua ikasi,
    nekía pranko esker gaistua
    ta alímentu gutxi;
    anaya daukat nagusi,
    índarrak juanak ígasi,
    ontaz aurrera oyen mendian
    biarko det bízí.
    5  
    Ezurrak zaizki gogortu
    belarriya oso gortu,
    modu ontan mutill zarraren
    inbíriya nork ditu?
    audrerik ez nuen artu,
    oraín anparo biartu
    praíle naitare ezín níteke
    komentuan sartu.
    6
    Koñatak nauka arrotza
    ura emendík orruntza,
    anan egin da esker gaixtua
    ta alimentu otza;
    soldata gabe morrontza,
    begiratua zorrotza.
    animosua ez dago mutíll
    zarraren biyotza.
    7
    Lenago erromeriyan
    dama gaztien erdiyan
    jira ta buelta ibiltzen nitzan
    fanfarroikeriyan;
    orain tristura begiyan,
    nago estado urriyan
    pipa bat artu ortzian eta
    subaren guardiyan.
    8
    Orain galdu naiz ederki
    merezi baña obeki,
    neskatxak ere ez dirate nai
    aterík iriki;
    badute milla aitzaki,
    gaztíaguak izaki
    istimaziyo txarra nola dan
    mutill zarrak dakit.
    9
    Mutilla bere zarrian
    neskatxakin indarrian
    egun guztiyan oyen pardelak
    nere bizkarrian;
    gero illunabarrian
    istimaziyo txarrian
    ibiltzen naute soñeko galtzak
    kendu biarrian.
    10
    Mutill zarraren pobreza
    iñork ikusi nai eza,
    eskarmentua dubenik bada
    konsidera beza;
    auxen da nere bajeza,
    nork izango eztu pereza,
    illobentzat utzi biarra
    bere intaresa?
    11
    Nik dakadan ganantziya
    badago zeñi utziya,
    bi alkandora, galtza pare bat,
    anayak auxiya;
    au da esperientziya,
    munduko diferentziya,
    mutill zarrari tokatzen zayo
    orlako jantziya.
    12
    Orra illoba gaztiak,
    mutill zarraren trastiak,
    irabizirik eztu izango
    oyekin sastriak;
    zimurtu zaizkit estiak,
    begiyak daukat tristiak,
    eskarmentua izan zazute
    nerekin bestiak.





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo I)

    MUTILL GAZTIENTZAT
    1
    Iparragirre bozean beaitut
    bertso berriyak paratu,
    Guipuzkoako Euskal-erritan
    albanitzake onratu;
    asko ezkongai gaude
    gustakorikan gabe
    ezin dutela topatu,
    projimuari erakustia
    esta izango pekatu.
    2
    Konsejutxo bat lendabiziko
    eskongai dauden oyentzat,
    esposatzia gauza pixuba
    dala iriritutzentzat,
    dote eta arria
    eztubela balio
    amoriyo fiñarentzat,
    zergatik izan bearko duben
    ill arteraño beretzat.
    3
    Neskatxa eder balientiak
    baldin gustatzen bazaizu
    etorrizaitez Oyartzunera
    emen billatukoituzu;
    kale eta baserri,
    kolore zuri-gorri,
    ederrak franko badezu,
    San Estebanez erromeriyan
    ikusi nai badituzu.
    4
    Gustagarriyak oyen bentajak
    dirade klase askotan,
    ez errex arropatuko
    asi ezkero izketan;
    eskojitutakoa
    oyen errespetua
    relijiyoku gauzetan,
    Jaungoikuaren bildur aundi
    aziyak dira gaztetan.
    5
    Errenteriyan dama oyekim
    askotan det nik iyz egin
    perfeziyo ta umildadiak
    eman lezaka atsegin;
    daude ikasirikan
    gurasuetatikan
    ez dezatela utz egin
    nik ere ori egin nai nuke
    betiko galdu ez dedin.
    6
    Bire batian gertatzen bada
    tapatutzeko fortuna,
    saludatzia gustatutzen zait
    oyen egokitasuna:
    aberats eta pobre,
    guztiyarentzat noble
    igual da ez ezaguna,
    orida gure Errelijiyuak
    erakusiten diguna.
    7
    Ostentaziyo batere gabe
    izketan dute graziyak,
    gorputza egoki pasua airoso
    loju gabeko jantziyak;
    beti alegre daude
    tristurarikin gabe
    ezaguerakin josiyak,
    gizonak bezin aundiya dute
    lanian irabaziyak.
    8
    Elizan ere atenziyuaz
    deskubritutzen dan ua
    duda gabe ark adoratzen du
    guziyen soberanua;
    aundiyak ta txikiyak
    kristobak geran guziyak
    ontan eduki kontuba
    realidadez ezku bidedin
    gure remordimentuba.





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo I)

    Betroi bati
    Xenpelar
    1
    Milla zortzireun da
    irurogeita biyan
    bertso berrik jartzera
    nua Euskal Erriyan.
    Betroi bat erosi det
    Ernaniñ periyan,
    ganantziya egingo
    nuala ariyan,
    tristura begiyan,
    beti miseriyan,
    ez aren premiyan
    nere fameliyan,
    Xenpelarrek dakizki
    Errenderiyan.
    2
    Ostegun juandanian
    amabost Ernaniñ
    betroi baten tratuba
    genduben egiñ,
    Inaziyo saltzalle
    egostuna Permiñ,
    emeritzi eskutu
    geniyon eragiñ,
    sabelian du miñ
    iñork ase eziñ
    artuari muziñ
    eztu mai edoziñ
    atzetik bearditu
    zazpi medeñiz.
    3
    Oñaindik gaztia da
    ogeita sei urte,
    ernari omen dauzka
    bost illabete,
    nik ez diyot igartzen
    ala esan dute
    gezurra baldin bada
    engañatu naute,
    ezurrak txit torpe,
    zañak dauzka fuerte
    aragiya aparte
    zeñek naidu merke
    zikiro baten truka
    emango nuke
    4
    Orren arboletikan
    datorren loria,
    frutua konserbatzen
    pare gabia,
    alabatu nai diyot
    bere onoria,
    umatzen baldin bada
    ¡ai zer poderia!
    orren koloria,
    beltza ta moria,
    juan zayo floria,
    lenago obia,
    nere fameliyaren
    ondadoria.
    5
    Notizi txarrak dira
    orrentzat auzotik,
    besua ateria
    urgun besotik
    eztula ta antziya,
    ukullo zulotik,
    desterratuko nuke
    nik nere bototik,
    amarra lepotik,
    grilluz orpotik,
    makillaz ondotik
    jotzen det gogotik,
    eztiyo ajolarik,
    ezerengatik.
    6
    Buruba jarri zayo
    lurrera begira,
    belarriyak zintzilik,
    ¡ai zer segira!
    albaitero guziyak
    ikaratzen dira,
    ark daukan idera
    bajatzen arida,
    irutatik bira,
    ¡au nere perdida!
    nork naidu erdira,
    ba;a ez det emango
    Euskal Errira
    7
    Begí bat itxua du
    adar biyak motzak,
    krixilluba díruri
    orren kokotzak,
    ikaratutzen gaitu
    eztularen otzak,
    farra egíten dute
    Elizatik ontzak,
    sano dauzka ortzak,
    agiña zorrotzak,
    tristura biotzak,
    dantzan dabill otzak,
    ez diyo onik egiñ
    leku arrotzak.
    8
    Borroka dabillela
    juan zaizka adarrak,
    eziñ sujetaturik
    bere indarrak,
    talentu onak dauzka
    gure betroi zarrak,
    lurrera botatzendu
    elbiyaren kargak,
    ganadu elbarrak,
    juntura igarrak,
    jendiaren parrak
    ez dirade txarrak,
    burruntziya diruri
    orren bizkarrak.
    9
    Nere betroyak ez tu
    auko loalia,
    egunero naizik
    ogi alía,
    alare ezin jaso
    lepoko joalia,
    burua makurtuta.
    zerbaiten galdia,
    orren sandalia
    ez da debaldia,
    gauza on zalia,
    bizkotxo jalia,
    malezi asko duan
    arrantzalia.
    10
    Kara iguala du
    aurrian ta atzian,
    basurdia dirudi
    zutik jartzian,
    konsuelo bat daukat
    nere biyotzian,
    bizirik aterako
    balitz ilbeltzian,
    ori umatzian
    esnia etxian,
    gazta abatsian,
    gazura arratzian,
    belarrak gizenduko
    du mayatzian.
    11
    Urtiak juan eta
    ajiak azaldu,
    daukanak obe zuen
    artu ez balu,
    etxetikan kanpora
    ezin det bialdu,
    joka asten naiz baño
    laister urrikaldu,
    aragiya galdu,
    larrua ona du,
    ezurra onradu,
    frantzesak nai badu
    laban kertenetako
    obe det saldu.
    12
    Orra bertso berriyak
    Xenpelarrek para
    jakin dezala
    nere euskara;
    ustez alabatu det
    betroyaren kara,
    ukulluan eztulka
    pasatzen du gaba,
    sano du ijara,
    guziya tripara,
    au gure ikara,
    orlakua zara,
    desterratu nazazu,
    gezurra bada.





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo I)

    GAZTE GERA GAZTE
    1
    Gazte gera gazte
    ogeira urtetan,
    ez egon pentsaketa
    joaiteko armetan:
    goazen orobetan
    koraje andietan.
    2
    Amak etxen nigar,
    aita ere triste,
    etxean badituzte
    iru anai gazte,
    laguntza badute
    ni etorri arte.
    3
    Eldu girenean
    denborak egiñik,
    bazterrak ikusirik
    frantzesa jakiñik,
    ama, otoi ixilik!
    ez egin negarrik.





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo I)

    Iya guriak egindu
    Xenpelar
    1
    Iya guriak egíndu
    badegu zeñek agindu,
    ez oraindik umildu,
    alkarrengana bildu,
    igerra nai duben guziya...
    ¡berari kendu biziya!
    2
    Okasíyua prestatzen,
    lotan daudenak esnatzen
    etzait nerí gustatzen
    malíziyan jostatzen
    iñorekin ibiltzia,
    ark merezí du illtzia.
    3
    Gerraren billa gau t'egun
    etsayak arturik lagun
    arrazoi ote degun
    edo zer datorkigun
    asitzerako pensatu
    fusillak nola dantzatu.
    4
    Ez naiz ni gerraren zale
    baizik pakiaren alde,
    zeñek nai duen galde
    berari tira alde,
    bala bat sartu buruan
    aspertuko da orduan.
    5
    Ulmidadean alkarri
    errespetua ekarri
    lege eder bat jarri
    bizi gaitezen garbi
    ori deseo nuke nik
    ixuri gabe odolik.
    6
    Gaitzak gerade umiltzen
    eta pakean unitzen,
    ez da errez íbiltzen,
    anayak alkar illtzen,
    zer dan entenditu gabe
    ortan galduko gerade.
    7
    Gu gera iru probintzi
    lengo legerik ez utzi,
    oyeri firme eutzí
    naíz anka bana autzi,
    jayoko dira berriyak
    gu gera Euskal-Erriyak.
    8
    Alabes eta bizkaino,
    gu gera gipuzkoaño,
    aítak il zíran baño,
    semeak oraindaño
    legea degu guardatu,
    letra zarrik ez ukatu.





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo I)

    EGUNSENTIA
    R. Artola
    1
    Onen etorrera da
    biotz pozgarriya,
    daguen denbora zeru
    azpia garbiya:
    izarrak joaten dira
    galdubaz argiya,
    gelditzen dalarik, bat
    ura illargiya,
    itxasora jetxiyak
    lo artuban iya.
    2
    Beren izkeran agur
    egiñaz Jaunari
    txori txikiyak asten
    dirade kantari;
    gaisuak ontan diran
    bitartean ari,
    indarrak laburtuta
    arratz illunari,
    jaioera ikusten
    zaio egunari.
    3
    Sortegiko aldean
    azaltzen da ontan
    zillarrezko zinta bat
    zerubaren mugan
    gero ugariturik
    argitasuna an,
    balegobe bezela
    urrutiya sutan,
    eguzkia sortzen da
    mendiyaren puntan.





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo I)

    ILLUNABARRA
    R. Artola
    1
    Eguzkiya asten da
    jetxitzen, jetxitzen,
    dizdizera ederra
    zaiola gutxitzen
    diamantezko printzak
    zaizkanean galtzen
    urrezko bola baten
    itxuran da jartzen,
    eta geldi, geldi da
    txaspera sartzen.
    2
    Jiratzen. dan denboran
    itxaspe .aundira
    paletako kolora
    guztiak an dira;
    ain pintura politak
    Goien jartzen dira,
    ustetzen da zeruba
    auspez dala jira,
    ezin azper liteke
    berari begira.
    3
    Sarri beltzez jantzirik
    zabalde guziya
    txori txikiyen kantik
    ez da aitzen iya,
    izarrez apaintzen da
    zerupe garbiya
    eta bazter denari
    eramaz giya,
    azaltzen da goi-farol
    eder illargiya.





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo I)

    Amerika'ra nua

    Semeak
    Amerika'ra nua
    nere borondatez
    emen baño obeto
    izateko ustez.
    Aspertuxia nago
    emengo izatez,
    adios aita ta ama
    ondo bizi bitez.

    Aitak
    Lenago're seme bat
    ba-dut Amerika'n
    amarbat urte dira
    jon zala emendikan.
    Topatzen ba-dek iñoiz
    aren astarnikan
    esayok aita bizi
    dala oraindikan.

    Seme zarra Arnerikalik aitari
    Kafia artutzen det
    egunian bi aldiz,
    baita pasiatu're
    nai añian zaldiz,
    purua erre ta
    osasuna berriz...
    Aita, au bizi modua........
    Donostiya'n ba-nitz.........





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo I)

    ERARI MAITAGARRIYA
    R. Artola
    1
    Erari maitagarriya
    zugatik daukat jarriya
    argumentu bat larriya;
    indarra zera gorputzarentzat
    kentzen dezu egarriya,
    gauza istimagarriya
    bañan zauzkat igarriya
    zerala engañagarriya.
    2
    Nik zu nor ziñan ez nekin
    eta gogor nizun ekin,
    fiyaturikan zurekin,
    istante batez egin zenduen
    nai zenubena nerekin,
    biyok gera alkarrekin,
    kontuak ziran gurekin,
    ondoren nor zera jakin.
    Batek lezake espero
    ondotxo eran .ezkero,
    jarriko dubela ero,
    lotsagarri ta lotsarik gabe
    ibilliko dala gero,
    korajetsu eta bero,
    non nai egiñaz aldero,
    modu txarrian biziro.
    4
    Indarra erariyak du
    ezin litekena neurtu,
    gizona lezake aurtu;
    ustez tarnañan bein eran eta
    ninduen oso moskortu,
    itzegin ezin ta gortu,
    bista zitzaidan laburtu,
    tratu on bat nuben artu.
    5
    Gustora eran banuben
    ondoren pagatu nuben,
    deskalabratu ninduben:
    nere ondotik pasa zan batek
    galdetu ziran zer nuben,
    ia min bat al nuben,
    nundikan sentitzen nuben,
    planta onen bat jo nuben.
    6
    Nai ezdubenak orditu
    eta ondoren eritu,
    kontuz eraten aritu;
    erari klase guztiyak bere
    espirituak baditu,
    gure txintxurrak nai ditu
    gustoz eraten baditu,
    naiz gero berak zatitu.
    7
    Mudatzen gaitu eranak
    mundu onetan geranak,
    pruebak daduzka emanak;
    jeriyo txarrak ondutzen ditu
    bai ere gaistatu onak,
    aztu orduan esanak,
    eta egindako lanak,
    naiz geró darbutu danak.
    8
    Nere moduan beste bi
    eranak sobra erani
    bueltaka ziran etori;
    altxatu nai ta ezin altxarik
    loitan zebiltzan igari,
    jarri ziran guri guri,
    kasik etziran agiri,
    eran baizuten ugari.





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo I)

    Neska zar bat tentatzen.
    Txirrita
    1
    Dozena bat bertso
    nai nituzke jarri
    jayetan kantatzeko
    entretenigarri;
    nere publikatzia
    izango da zarri
    alabantzak emanaz
    zenbait neska zarri.
    2
    Neska zar bat tentatzen
    asi naiz lenguan,
    izan ere alako
    polita zeguan;
    umil eta seríyo
    itz egin genduán,
    baño gusto guziyak
    ez dira munduan.
    3
    Izketan asi giñan
    biyak gozo gozo,
    ezkontzeko mandatu
    egin diyot atzo
    leyotikan ujuka
    ama ta bi atso:
    —Ez dek .arrapatuko
    uste bezin mantso.
    4
    Ama preparatu .zait
    asarrez betia,
    lenbiziko ujuba:
    —Zenbait dek dotia?
    oinbeste kostatako
    alaba maitia,
    lastima izango dek
    iri ematia.
    5
    Zere fameliyari
    errespetoz eldu,
    inozente daudenak
    ez ditezen galdu:
    diru truka alaba
    nai zenduke saldu;
    lenago gustokorik
    ez altzayo azaldu?
    6
    —Nere jakinduriya
    ari da atzetzen
    errez dala uste du
    zenbaitek ezkontzen;
    promesa on bat eginda
    ezpazera ontzen,
    lanak izango dira
    zurekin konpontzen.
    7
    Ez dezu sinistu nai
    egiya esandare;
    zintzua nai genduke
    pobria izandare;
    gure baztarra baño
    obiak nun dare
    alabari sasoya
    pixka bat juandare?
    8
    —Bere alabarentzat
    orrenbeste fama,
    nik ez det sinistatzen
    aiziak darama,
    zure baztarrian nik
    egitia lana,
    izan liteke baña
    ez det uste, ama.
    9
    —¿Ez aldala uste dek
    orren errespuestik?
    atarramentu onik
    mutill zarrak ez dik,
    nere alabak ez dauka
    ezkontzeko kezkik,
    i ez bezelakua
    nai ezta dakazkik.
    10
    —Itz bat esan biar det
    nere borondatez,
    ez banau iñork lotzen
    grilluz edo katez
    ezkontzeko ideak
    banituan ustez,
    ardua maitatzen det
    andriaren partez.
    11
    —Mutill malizioso
    deabruz betia
    ez dizut zabalduko
    geyago atia
    beñere etzaitut izandu
    biotzez maitia,
    ni gandik libre zera
    or konpon zaitia.
    12
    Orra amabi bertso
    oraingo berriyak
    bere andregayai
    Txirritak jarriyak,
    eman dizkit disgusto
    ikaragarriyak,
    negar egin lezake
    nigatík arriyak.





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo I)

    Limosnatxo bat
    P. Nemesio Otaño
    1
    Mutil koxkor bat itxu aurreko
    zubela aldamenian,
    gizon buru-soil bizar zuri bat
    bi makuluren gañian
    kale-eskiñan ikusi nuben
    gora ezin joanian.
    Ta bera nor zan jakin nayian
    inguratu nintzanian...
    limosnatxo bat eskatu ziran
    Jainkuaren izenian.
    2
    Zerbait emanaz galdetu niyon
    altzan modu onenian,
    jayotzatikan al zeukan ala
    gaitzak artuba mendían.
    orantzun ziran: «ez. semia, ez;
    nik sasoya nubenian
    ez nuben uste iritxitzerik
    netara azkenían...
    aur limosna bat eskatutzen det
    Jainkuaren izenían.»
    3
    Eta jarraitu zuben esanaz:
    «lengo gerrate denian
    ni aurren xamar ibiltzen nintzan
    beti edo geyenian,
    nekatu gabe aisa igoaz
    aldapik luzienian;
    etzan burura asko etortzen
    gu ala gabiltzanian...
    gero limosna eskatutzerik
    Jainkuaren izenian.
    4
    Odolak bero eta burua
    arrua daguenian;
    edozein moduz sartutzen da bat
    alako itxumenian;
    atsekabe ta negar samiñak
    badatoz ondorenian
    nola erabait batek biziya
    utzitzen ez dubenian...
    limosnatxo bat eskatu biar
    Jainkuaren izenian.
    5
    Iñoiz pentsatzen nere artian
    ni jarritzen naizenian
    gaur ere asko dirala joango
    lirakenak zuzenian,
    ez luke iñork sinistatuko
    zer pena ematen diran.
    ¡Ai! Orla nintzan ni ere sano
    ta gazte nenguenian...
    gaur limosna bat eskatutzen det
    Jainkuaren izenian.
    6
    ¡Ai! Txorakeri asko egiten
    da zentzurik ez danian;
    sinista zazu ur au pasia
    daukanaren esanian.
    Obiago da sasoi dan arte
    sayatutzia lanian,
    negar egiñaz ibill gabe
    gero denbora joanian...
    limosnatxo bat bildu eziñik
    Jainkoaren izenian.





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo I)

    Txepetxa
    P. Nemesio Otaño
    1
    Askotan esan izandu dute
    gizon ikastun argiyak,
    nola pistiyak izan litezken
    gure erakuslariyak;
    erlia da bat aipatzen dana,
    o! zer lan arrigarriyak
    jartzen dituzten gure aurrian;
    onek eta txingurriyak!
    txepetxak berriz erakusten du
    ainbeste nola aik biyak.
    2
    Euskal-lurreko txoriyetan dan
    txikitxuena da bera,
    gaztañ kolore bakarrekua,
    nai bada ez da ederra:
    begi argiyak, buru xanpala
    moko tentia aurrena,
    gorputza motza, anka laburrak
    xaltokako íbillera;
    xalaparteko egalariya
    eta kantari ergela.
    3
    Txotx batek aixa jasoko luke
    nola karga gutxi duan,
    bañan gustatxen zayo jartzia
    adar xendoxíaguan;
    amildu arren ez 1eike galdu
    dakiyelako aguan;
    bañan arkitzen baldin bada ere
    burnízko aldamiyuan,
    iru-lau aldiz xanpatutzen du
    seguro ote daguan.
    4
    Udaberriyan lendabiziko
    kabiya txepetxarena
    azaldutzen da ta ezaguna,
    goroldiyozkua dena;
    arbol gerriyan, untza tartian
    du lekurik maítena,
    ta gizon askok ikusitzian
    irixpirian daguena,
    esan oí dute: — Zer konfiantza,
    txori txar onek dubena!
    5
    Ta edozeñek esan lezake
    berari begiratzian;
    arretarikan ez daukala
    egin leyoken gaitzian;
    ez-idurikan ark kabiyari
    beste zulua atzian
    egiten diyo, andik joateko
    aurrerakua tapatzian;
    erakutsiyaz pentsa zegula
    nola atara sartzian.





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo I)

    BEGIYAK FARREZ FARREZ
    1
    Begiyak farrez, farrez,
    biyotza negarrez,
    alaxen juaten nintzan, maitea, zugandik, dolorez.
    2
    Ama, umiak neri
    parian pasata
    eztik agurrik egin, maitea,
    burua jirata.
    3
    Ama, umia neri
    ez agur egiteko
    ¿zer palaziyo dauka, maltea,
    zuri emateko?
    4
    Palaziyo eder bat
    aitzaren gañian,
    ez da aizerik sartzen,
    maitea, ez dabillenian;
    ez da euririk sartzen, maitea,
    egiten eztunian.





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo I)

    IKUSTEN DUZU GOIZEAN
    Elizanburu
    1
    Ikusten duzu goizean
    Argia asten denean,
    Menditxo baten gainean
    Etxe txikitxo aitzin txuri bat
    —Lau aitz andiren artean?
    Iturritxo bat aldean,
    Txakur txuri bat atean,
    An bizi naiz ni pakean.
    2
    Nai ez den gaztelua
    Maite dut nik sor-lekua
    Aiten-aitek autatua;
    Etxetik kanpo zait idaritzen
    Nonbait naizela galdua,
    Nola an bainaz sortua,
    An dut utziko mundua,
    Galtzen ez badut zentzua.
    3
    E.z da lurrean gizonik
    Prinzerik ez erregerik
    Ni baino obeki denik;
    Badut andrea, badut semea,
    —Badut alaba ere nik.
    Osasun ona batetik,
    Ontasun aski bertzetik,
    Zer naiko dut bertzerik ?
    4
    Goizean asiz lanean
    Arratza eldu denean
    Nagusi naiz maenean;
    Giristino bat ona dut
    —Nik emaztea artzean,
    Ez du bijili egunean,
    Sartuko uste gabean
    Txingar ezur bat eltzean.
    5
    Etxean ditut nereak
    Akilo, aiztur, goldeak,
    Uztarri eta edeak;
    Jazko biaz, ditut oraino
    Zoko guziak beteak
    Nola iragan urteak
    Emaiten badu bertzeak,
    Ez gaitu iltzen goseak.
    6
    Landako ira beiak,
    Esnez anpatu ditiak,
    Aratxe eta ergiak,
    Bi idi andi kopeta zuri,
    Bizkar beltz, adar andiak.
    Zikiro bildots guriak,
    Auntzak eta ardiak,
    Nereak dire guziak.
    7
    Ez degu bear lurrean
    Aise bizirik etsean
    Utzi laguna gabean;
    Yende-bearrak ez dute yotzen
    —Gure etxeko atean,
    Non ez duten mainean,
    Otuntzordua denean
    Lekua gure aldean.
    8
    Piarres nere semea,
    Naiz oraino gaztea,
    Da mutiko bat ernea;
    Goizean goizik bazken erdira
    —Badarama artaldea;
    Baitu nere egitea,
    Segituz nere bidea
    Ez du galduko etxea.
    9
    Nere alaba. Katalin
    Bere ameka urtekin
    Ongi doa amarekin;
    Begiak ditu amak bezela
    —Zeru-zola bezain urdin:
    Oraingo itxurarekin
    Uste dut denborarekin
    Andre on bat dion egin.
    10
    Nere emazte Maria
    Ez da andre bat andia,
    Bainan emazte garbia;
    Musu batentzat etxean badut
    —Ni nai dudan guzia;
    Galdegiten dut grazia
    Dudan bezela asia
    Alabatzeko bizia.





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo I)

    Intxauspeko alaba dendaria
    1
    Intxauspeko alaba dendaria
    goizian goizik jostera jualia,
    nigarretan pasatzen du bidia,
    aprendiza da konsolazalia.
    2
    Zelian den izarrik ederrena
    Jin balekit argi egitera,
    Juan nainte maitiren ikustera,
    ene penen ari erraitera.
    3
    Mundu untan penarik gabetarik
    bizitzeko nik eztut perillik;
    maitatu dut ukunen eztudana,
    orrek beitereit biotzian pena.
    4
    —Maitatu duzia ukenen eztuzuna,
    orrek dereizia biotzian pena?
    mait'ezazu uken diokezuna
    eta juanen da zure biotz miña.
    5
    —Mertxikaren floriaren ederra!
    barnian dizu etxurra gogorra;
    gaztia nitz, bai eta loriusa,
    eztizut galtzen zure esperantza.
    6
    Adios-beraz, ene maitia, adios!
    Adios dereizut orai sekulakoz;
    ezkunt zíte plazer duzunareki,
    eta begira ene arrakuntruti?
    7
    —Zer ízanen da zure arrakuntria?
    zer aalda zure egin aala?
    Zerbait kasu nitan gertatzen bada
    sujet berri bat zutan ízanen da.





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo I)

    Ardo kanta naparra

    Ardan gorri naparra,
    ez edan neurri gabe,
    ibilli, arren, polikí,
    orain pensatu, ez gero,
    utzegiñak zuzendu.
    a a a
    Ardan gorri naparra
    neurriz dala su-garra
    geyegian da txarra,
    ardan gorri naparra.
    e e e
    Ez edan neurri gabe
    ¿Nola izan zeure jabe
    urdalla egiñik labe?
    ez eran neurrik gabe.
    iii
    Ibilli, arren, poliki,
    naiz andia ta naiz txiki
    begiak ondo iriki,
    ibilli, arren, poliki:
    ooo
    Orain pensatu, ez gero,
    geyegi ez jarri bero,
    gizon zeran ezkero,
    orain pensatu, ez gero
    uuu
    Utsegiñak zuzendu,
    Jainkoaz gogoratu,
    alkar ondo maitatu;
    utsegiñak zuzendu.




    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo I)

    DOMINGO KANPAÑA
    Bilintx
    Mando baten gañian
    Domingo Kanpaña,
    Ez dijoa utsikan
    Mando orren gaña,
    Azpiyan dijoana
    Mandoa da, baña
    Gañekoa ere, bada
    Azpikoa aña,
    ¡Mando baten gañian
    Bestea, alajaña!

    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo I)

    Zaldi baten bizitza
    Bilintx
    1
    Orra sei bertso kale-
    garbitzalleari,
    zeña bere izenez
    dan Joxe Mari:
    erreza lezazkike
    iru Ave Mari,
    indarra etortzeko
    zaldi zuriari,
    animali ori
    urruki zait neri,
    falta du ugari,
    egoteko guri,
    kartoyakin egíña
    dala diruri.
    2
    Goizero biar diyo,
    eraso lanari,
    zikiñak bildu arte
    erri danari,
    berriz ere obeto
    bizi ez danari
    nabarmenduko zaizka
    ezurrak ugari;
    ez naiz txantxaz ari,
    eta Joxe Mari
    zaldi gaixoari
    nai aña janari
    eman zayozu, ea
    jartzen da lodi.
    3
    Dago eskeletuen
    itxura arturik
    diña jan ezak dauka
    orrela galdurik!
    ¿Nola ez da egongo
    oso argaldur ik,
    irukitzen badute
    askotan baraurik?
    Zaldi orri nik
    ez det esperorik
    ezer ikusterik
    ezurrak besterik
    ez du beintzat ízango
    odol golperik.
    4
    Lanan sobra du bañan
    janaria falta,
    urrikigarria da
    dakarren planta:
    gaixoak ez lezake
    luzaro aguanta,
    flakiarekin ezin
    mugitu du anka,
    pentzu gutxi jan ta
    kalean jiraka,
    gaizki bizí da ta
    indarrik ez daka,
    ezin karriatu du
    karro bat kaka.
    5
    Munduan ez liteke
    zaldirík arkítu
    duenik orrek aña
    pena sufritu;
    biotzik gogorrena
    lezake kupitu,
    ez du zartzera txarra
    gaixoak atxitu,
    pausua nagítu,
    ezin du mugitu,
    zaldi orrek ditu
    zazpi espiritu,
    bestela bízirikan
    ezin gelditu.
    6
    Gisagasoaz danak
    pena artzazute,
    baldin biotz biguñak
    badítuzute;
    asi zan egunetik
    eta orain arte.
    serbitzuba egin du
    errian bastante
    igande ta aste
    jayarekin naste
    makiña bat urte
    pasa dizkizute,
    orain erretirua
    merezi luke.

    ZALDIAREN ERIOTZA
    Indarra zekan arte
    zikiña karrayo
    eragiten zioten
    makiñabat sayo,
    ¡bañan miñez jarri da!
    ¡Indarra juan zayo!
    ¡nekearen pagua
    balaz eman zayo!





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo I)

    POTAJIARENA
    Bilintx
    1
    Egunaren izena
    Ez dakit nola zan,
    Bañan señalagarri
    Partidu bat bazan
    Pillotan jokatzeko
    Oyartzungo plazan.
    Nai det nere orduko
    Gertaera esan
    Urrengoan beste bat
    Eskarmenta dezan.
    2
    Partiduba jokatzen
    Bukatu zanian,
    Ostatura joan nintzan
    Zuzen zuzenian,
    Mayera jana ekartzen
    Asi ziranian,
    Apaiz bat serbitzen zan
    Aurren.aurrenian,
    ¡Sartu zan makiñabat
    Arren barrenian!
    3
    Nere ditxa guziak
    Badute ajia,
    Nozki naiz: Jaungoikoak
    Astutzat lajia,
    Gosiak egin nuben
    Ango biajia
    Kulna zuben arentzat
    Daukat korajia,
    ¡Apaiz batek jan zuen
    Nere potajia!
    4
    Zintzur ona zubela
    Ondo siñaliak,
    Ernan zituben   apaiz
    Baberrun zaliak,
    Dozenaka tragatzen
    Zituben aliak,
    Maskatu ere gabei
    Tripazai jaliak,
    Alako aisa nola
    Antxut baliak.
    5
    Tragatutzen zituben
    Igar ta eseak,
    Ez ziran arren diña
    Zetozen klaseak,
    Agertu ordukozeuzkan
    Tripara paseak,
    Kortesiya gabeko
    Txapela luzeak,
    Arrek   naikua jan ta
    Ni berriz goseak.
    6
    Gerostik ostutuban
    Sartu ordurako,
    Galdea egin gabe
    Ez det nik faltako,
    Egun artako apaiza
    Otedan arako;
    Ez apaiz jaun guziak
    Berdiñ diralako,
    Baizik batek bildurra
    Sartu ziralako.





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo I)

    Juana Bixenta Oiabe
    Bilintx
    1
    J. B.-Nagusi jauna, auxen da lana;
    amak bigaltzen nau bedorrengana

    N. J.-¡Ai bigalduke bazinduke maíz!
    Zu ikusita konsolatzen naiz.
    sinista zazu.
    ¡oso zoraturikan naukazu!
    ¿orren pollita nola zera zu.?

    2    
    J. B.-Amak esan dit, etxeko errenta
    pagatzeko dirurik ez zuben ta,
    ia egingo aldiyon mesere
    illabetían geyenaz ere
    itxoditia;
    baña zierto dala ematia
    pasa baña len illabetia.

    3
    N. J.-Logratutzia errez alare,
    naiz ori ta beste zer nai gauzare
    seguru dala, esan amari,
    zu baldin bazatoz mandatari.
    Dudarik gabe,
    nene borondatiaren jabe
    zu zera, Juana Bíxenta Olabe.

    4
    J. B.-Beraz, bertatik nua etxera
    poz aundi bat amari ematera.
    Orain, ariyo, nagusi jauna,
    presaka juan bíat amagana.

    N. J.- Ez zuazela,
    portatu zaite nik nai bezela:
    gaur etxera juan ez zaitezela.

    5
    Zuben etxia dago urruti,
    birian zerta gerta izan bildurti
    bada iya pasa da eguna,
    arratsa berriz dator illuna.
    Orain juatia
    txartzat iduki, nere maitia;
    gaur emen bertan gera zaitia.

    6
    Ez juan etxera, bine oyetan
    gabaz, bakarrik eta illunpetan,
    kontura erori zaitia zu:
    gabaz illunpian juan biazu
    peligro aundiz,
    eta obe dezu eun aldiz
    biyar goizian juan egun argiz.

    7         
    J. B.-Ezetz   etsiya egon liteke;
    ni emen delditu ezin niteke,
    amak espero nau gaberako,
    eta ark espero naubelako
    juan   bíar det nik,
    alaba ikusi gabetanik
    amak izango ez luke onik.     
    8
    N. J.-Emen zuretzat díra parako
    jaki txit gozuan afaiterako,
    erariya berriz Jaungoikoa
    illa piztutzeko modukoa;
    ardo onduba,
    ontzen urtietan egonduba,
    Malagatikan da bíalduba.

    9  
    J.   B.-Jauna berorrek, bañan alferrik,
    badaki armatzen lazo ederrik,
    lazua eiz   bage gera dedin,
    nere etxian ditut egin
    afaldu ta lo,  
    nayago ditut ango bi talo
    ta ez ernengo milla   erregalo.     
    10
    N.   J.-Biyotz nereko dama polita;
    azmoz muda zaite, auxen tori ta,
    amasei duroko   urre fiña,
    sendatu nai zazu nere miña.

    J. B.-Ez jauna, ez, ez;
    merezi bezin kopeta beltzez
    esango diot ezetz ta ezetz.

    11
    N. J.-Gañera berríz, Juana Bixenta,
    utziko dizutet etxeko errenta;
    kito zor dirazuten guziya
    kunplitzen banazu kutiziya.

    J. B.- ¡Loiza gogorra!
    sufritzen dago gaur nere onra;
    penaz malkuak darízkit... ¡orra!
    12
    N. J.-Nik ditut kulpak, ez egin negar,
    orlakorik ez nizun esan biar,
    animan sentitzen det miña
    zuri ofensa ori egiña.
    ¡Maldiziyua!
    ez dakit nun neuka nere juiziyua
    eskatzen.dizut barkaziyua.

    13
    J. B.-Barkaziyua du ta eskatu,
    nere biotz onak ezin ukatu,
    erakutsi ditalako, Jauna,
    gaitza egiñaren damutasuna,
    konforme nago,
    ez eginta ofensa geyago,
    gaurkua oso astutzat dago.
    14
    N. J.-¿Berriz egin nik zuri ofensa?
    arren orlakorik ez bada pensa,
    zauzkatik neskatxa fiñ batetzat
    eta gusto aundiz emaztetzat
    artuko zaitu,
    biyotzetikan esaten dizut
    zuretzat ona baderizkizut.

    15
    J.   B.-Ori egiyaz baldin badiyo
    neregana egon liteke fiyo,
    bañan usatubaz   kortesiya
    ama neríari lizenziya
    eska bezayo.

    N.   J.-Ori gustora egingo zayo;
    biyar goizian juango natzayo           
    16
    J. B.-Banua orain.
    — Atoz onuntza,
    lirerako artu zazu laguntza.
    Adí zazu, morroi Joxe Joakin:
    etxera farolan argiyakin,
    aingeru oni
    gaur zuk laguntzia da komeni
    kezketan egon ez nariyen ni.

    17
    M.—Aingent ari lagundu eta
    orra jauna, egiñ ostera buelta.
    Birian bai bildurtxo zan bera
    bañan aliegatuta etxera
    kontentu zegon,
    orain kezketan ez du ezer egon
    oyera juan, ta pasatu gabon.
    18
    Eldu zanian urrengo goiza
    nagusiyak zuben kunplitu itza.
    Juan zitzayon amari etxera
    andretzat alaba eskatzera.
    Amak txit firme,
    artuta gero milla informe,
    gelditu ziran biyak konforme.

    19
    Andik zortzíbat egunera
    edo amar ziran ez dakit bada...
    ez, amar ezin zitezken izan...
    andik zortzi egunera elizan
    ezkondu ziran.
    ezkondu ta etxera segiran.
    ¡Jendia franko bazuten jiran!
    20
    Bost illabete edo sei ontan
    ez dirade beti egondu lotan.
    Eman dute zenbait jira-bira,
    eta gozatutzen bizi dira
    dítxak ausarki
    obeto ezin litezke arki:
    espero duten aurtxo bat aurkí.

    21
    Dama gaztiak, ez egon lotan,
    begira zaitezte ispillu ontan
    gustatu ta ¡birtute ederra!
    andretzat artu bere maisterra
    du nagusiyak,
    orla irabaztera graziyak
    saya zaitezte beste guziyak.





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    DONOSTIYAKO IRU DAMATXO
    1
    Donostiyako iru damatxo
    Errenteriyan dendari,
    josten ere badakite baña
    ardua erten obeki;
    eta kriskitin, kraskitin,
    arrosa krabelin,
    ardua eraten obeki.
    2
    Donostiyako Gaztelugeko
    sagarduaren gozua,
    antxen eraten ari nitzala
    autsi zizaidan basua;
    eta kriskitin, kraskitin,
    arrosa krabelin,
    basu kristalezkua.
    3
    Donostiyako iru damatxo
    irurak gona gorriak,
    sartutzen dira tabernara ta
    irtezen dira ordiak;
    eta kriskitin, kraskitin,
    arrosa krabelin,
    irtetzen dira ordiak.
    4
    Donostiyako iru damatxo
    egin omendute apostu,
    zeñek ardo geyago eranda
    zein gutxiago moskortu;
    eta kriskitin, kraskitin,
    arrosa krabelin,
    zein gutxiago moskortu.
    5
    Donostiyako iru damatxo
    Errenteriko kalian,
    egunez oso triste ibilli
    bañan dantzatu gabian;
    eta kriskitin, kraskitin,
    arrosa krabelin,
    bañan dantzatu gabian.
    6
    Donostiyako neskatxatxuak
    kalera nai dutenian:
    —ama piperrik ez dago eta
    banua salto batian;
    eta kriskitin, kraskitin,
    arrosa krabelin,
    irtetzen dira orriyak.
    7
    Donostiyako neskatxatxuak
    mandatuen aitzekiyan,
    mutillarekin egoten dira
    kalian jolaskeriyan;
    eta kriskitin, kraskitin,
    arrosa krabelin,
    pozez algara aundiyan.
    8
    Donostiarrak ekarri dute
    Getariyatik akerra,
    kanpan tornan ipiñi dute,
    Aita santutzat dutela;
    eta kriskitin, kraskitin,
    arrosa krabelin.
    Aita santutzat dutela.
    9
    Donostiako arrantzaliak
    dira txit gizon bapuak,
    Gaztelupeko sagarduakin
    egiten ongi traguak;
    eta kriskitin, kraskitin,
    arrosa krabelin,
    maiz bustirikan abuak.
    10
    Arrosatxoak bost osto ditu
    krabelintxuak amabi,
    Mari Joxepa nai duben orrek
    eska biotza amari;
    eta kriskitin, kraskitin,
    arrosa krabelin,
    eska biotza amari.





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    EZ DAGO ARROSARIKAN
    Ez dago arrosarikan
    arantzarik gabe, (bis)
    ez amoriorik, neure maitia,
    penarikan gabe ¡ai! ¡ai!
    Biyotz bakarra daukat,
    ¡ai milla banitu!,
    milla zeuretzat, neure maitia,
    emango nizkitzu ¡ai! ¡ai!

    Neure rnaite polita
    nola zera bizi;
    zortzi egun onetan, neure maitia
    etzaizut ikusi ¡ai! ¡ai!

    Uste det zabiltzala
    ni gandik igesi;
    ¡ez didazu ematen, neure maitia
    atzekabe gutxi! ¡ai! ¡ai!




    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    ARBOLA BAT
    F. Arrese Beitia
    1
    Arbola bat zan Paradisioan
    Jaunak apropos jarria,
    Mundo guztiak arto egion
    Lotsa ta itzal andia,
    Bere azpian bizitea zan
    Aita Adanen gloria,
    Andik kanpora zer topau eban
    ¿Ezpada negargarria?
    2
    Arbola santo aren azpian
    Bizi zan Zeruan legez,
    Euskazalako atsegin danak
    Eta nekerik baperez
    ¡Ai begiratu baleutsa beti
    Lotsa on eta itzalez
    Mundua etzan gaur aurkituko
    Onenbeste atsekabez.
    3
    Arbola bat zan Bizkayan bere
    Neure anaya laztanak,
    Zeiñen azpian, pozez beterik
    Egoten ziran asabak,
    Kerispe zabal artan jarririk
    Eginda euren Batzarrak,
    Bustarri baga, nasai ta libre,
    Bizi ziran bizkaitarrak.
    4
    Bere azpian umildu ziran
    Errege Gaztelakoak,
    Eta lekurik ez oben izan
    Sekula barriz moroak;
    Atzera gura badogu izan
    Libre len giñan lakoak,
    Itxi daiguzan erdaldunentzat
    Erdaldun diran kontuak.
    5
    Astu daiguzan geure artean
    Izan diran aserraek,
    Izan gaitean anaya eta
    Euzkaldun zintzo garbiak;
    Betor guraso zarren fedea,
    Betoz esaben legeak,
    Bere negarrek leortu daizan
    Ni jayo nintzan Erriak.
    6
    ¡O neure Erri maite maitea!
    Zakustaz triste negarrez,
    Zure alabak euren buruak
    Beltzez estaldu dituez,
    Trentza mardoak tiraka atera.
    Ta sutara bota dabez,
    Gaur euskaldunak dirala orrek
    Ezin ezagutu leikez.
    7
    Isildu ziran neskatxen kantak,
    Mututu artzaiñ txistuak,
    Zelai zabal ta jolas-lekuak
    Gaur dira basamortuak:
    Arroak beera itxasoruntza
    Doaizan errekatxoak,
    Gau eta egun txilioz dagoz
    ¡Ai gara gazelakoak!
    8
    Bakarrik dakust pozgarritxo bat
    Euskaldun amen fedea,
    Benturaz oneok bigundu leike
    Jaugoikozko aserrea,
    Eta zerutik jatxi berriro
    Galdu zan libertadea,
    Mundua rnundu bizi dakigun
    Gernikako Arbola.





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    PELLO JOXEPE
    1
    Pello Joxepe tabernan dala
    aurra jayo da Larraulen,
    etxera juan da esan omendu :
    —Ez da neria izanez
    bere ama topa dezala
    aur orrek aita zein duben
    2
    —¡Au pena ta pesadunbria!
    senarrak aurra ukatu,
    aurra onentzat beste jaberik
    —ezin liteke topatu;
    Pello Joxepe, biyotz neria,
    aurr'orrek aita zu zaitu.
    3
    Fortunatua nitzala baño
    ni naiz fortuna gabia,
    agure batek eraman ditu
    umia eta andria,
    aurra beria bazuben ere
    andria nuben neria.
    4
    Joxe Agustin, nere biyotza,
    arreri aditu nazazu,
    beti orrela egonda ere
    neke aundiya daukazu;
    askoz obeto izango zera
    arren ezkondu biezu.
    5
    Pello Joxepe, nere biyotza,
    zor dizut milla graziya;
    siraskatikan etortz.en alda
    donzellatasun guziya,
    ni igualian nayago nuke
    amak maitetxo aziya.
    6
    Bonapartian serbitzen dauzkat
    iru anayak Londres'en
    aren senide zazpi leguan
    gobernadore banitzen;
    dontzellatasuna zertarako dan
    nonbait etzaitut aditzen.
    7
    Nere etxian bi ollo dira
    batek daduka kiyua,
    ollarra berriz kukurruka
    kantora gora dijua;
    jaunak orra despedida ta
    asko da dibersiyua.





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    MENDIAN ZOIN DEN EDER
    1
    Mendicn zoin den eder eper ezartgo gorri,
    Ez da bear fidatu itxur'eder orri;
    Ene maiteak ere bertzeak iduri,
    Neri itz'eman eta gibelat iltzuli.
    2
    Ene bictza duzu zu ganat erori (berriz)
    Eta zurea aldiz arria irudi;
    Ene begi gaitxoak nigarrez itxurri.
    3
    Airea zaar eta kantorea berri:
    Ene maite pollita zira txarmegarri;
    Kolore txuri-gorria rosa iduri
    Mundurat jina zira ere iargarri.
    4
    Eldu naiz zure ganat, arrosa ederra
    Ezin bertze untarik nezazun atera,
    Txangrin untan iltzeko banindu malurra
    Botizean ziruke batiko nigarra.




    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    LILI BAT IKUSI DUT
    1
    Lili bat. ikusi dut baratze batean
    Deseratzen bainuke nere saetsean;
    Lorea ez du galtzen, udan ez neguan,
    Aren parerik ez da bertse bat rnunduban!
    2
    Deliberatu nuen gau batez joaitera,
    Lili arraro aren eskurat artzera,
    Ez bainuen pensatzen beiratzen zutela!...
    Gau artan uste nuen, an geltzen nintzela!
    3
    Exenplu bat nai dut eman guzieri
    Eta partikularzki jende gazteeri:
    Gauaz ibiltzen dena ez da zuur ari;
    Ni begiraturen naiz, eskerrak Jaunari!


    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    AMODIOZKO SOLASAK
    1
    Ene maitia barda nun zinen
    Nik bortañua joitian,
    Buruyan min ere nuyen eta
    Dudarik gabe oian (berriz).
    2
    Barda arratsian ometsetarik
    Biotz bat entzun dut txarmantik
    Eztitasunez betia baitzen.
    Arren parerik ez beitzen (berriz).
    3
    Eztitasuna gauza ederra
    Nork nezake ni kondena,
    Gauaz loale egunaz ere
    Errepausurik batere (berriz).
    4
    Txarmagarria lo ziradia,
    Eztitasunez betia,
    Lo baitzirade iratzar zite.
    Eiziradia loz ase (berriz).
    5
    Arboletan den edarrena da
    Oian beltzean pagoa
    Itzak ederrak ditutzu, bainan
    Bertzetan duzu gogoa (berriz).
    6
    Nik zure ganik despegitzia
    Iduritzen zaut iltzia,
    Iltzen ez baniz .biurtuko niz
    Indazu bi pot, moitia (berriz).





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    IRUTEN ARI NUZU
    Iruten ari nuzu,
    Kilua gerrian (berriz.)
    Ardura dudalarik (berriz.)
    Nigarra berrian.
    Nigar egiten duzu
    Oi suspirarekin! (berriz.)
    Kontsolaturen zira (berriz.)
    Oi denborarekin!
    Ezkon-miña dutala
    Zuk omen diozu (berriz.)
    Ez dut amore miñik (berriz.)
    Gezurra diozu.
    Ezkon-milia dutenak
    seiñale dirade (berriz.)
    Matel ezurrak idor (berriz.)
    Koloreak berde!


    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    ZERBAIT ESAN EZKERO
    Zerbait esan ezkero
    beriala disputa;
    zertan jarritzen zera
    ola zapuztuta;
    nik eramango zaitut
    kabitik ostuta,
    etxian jostatzeko
    eguak moztuta.

    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    GAUBEZ GAUBEZ

    Gaubez gaubez
    gaubezko ibillerak
    ez dirade
    ez dirade onak
    berriz ere
    laburtuko zaizkizu
    aurretikan
    aurretikan gonak.

    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    IDUZKI DENEAN
    1
    Iduzki deneon, zoin den eder itzola
    Moitia mintzo zira plazer duzun bezala;
    Egiten duzula
    Milla disimula
    Iñorant zirela,
    Erraiten duzula
    Bertzetaik naizela,
    Falsuki mintzo zira.
    2
    Zazpi urtez beti jarreiki zait ondotik
    Erraiten zaundula ez dut bertze maiterik
    Itzer fidaturik
    Nago tronpaturik
    Gaixoa tristerik,
    Ez dut eiten loirik,
    Ez jan edan onik,
    Maitia zuregaitik.
    3
    ¡0i! ene maitia, nik ere zure gaitik,
    Pasatzen dizut nik zenbait sabeleko min
    Ezkonduz zurekin
    Samur aita amekin
    Bear nindeite jin,
    Ez dakit zer egin
    Ez eta nola jin,
    Ni neure etxekoekin.
    4           
    ¡Oi! ene maitia, nun duz'izpirituia
    Fediaren jabe, aita deraukazuia;
    Atxikazu fedia
    Malta bertutia
    Libra kontzientzia,
    Munduko bizia
    Labur da maitia
    Ez zaitela kanbia.





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    TXORI IRRUSIÑOLA
    1
    Txori errusiñola udan da kantari
    Zeren ordian baitu kanpuan janari;
    Neguan ezta ageri, balinban ezta eri
    Udan jin baledi,
    Konsola nainin ni.
    2
    Txori errusiñola orore geien,
    Bestek beño obeki ark beitu kantatzen;
    Arek du ingañatzen mundia bai fronpatzen
    Bera eztut ikusten
    Bol boza entzuten.
    3
    Botz aren entzun erraturik nago;
    Ni ari ullant eta ura urrunago;
    Jarraiki ninkirio bizia gai artino;
    Aspaldi ondian
    Desio ori nian.
    4   
    Txoria zuñen eijer kantuz oienian!
    Niaurek entzun dizut igora gauan
    Eia! guazen, maitia, bidiak ikustera;
    Entzuten baduzu,
    Txarmaturen zutu.
    5   
    Amak utzi nundizun bedats azkenian;
    Geroztik nobilazu egalez airian;
    Gaiak urtuki nundizun sasiño batetara
    An uzun txededa,
    Oi! ene malurra!
    6
    Txoria, zaude ixillik, ez egin kanturik:
    Txoria, zaude ixillik, ez egin kanturik:
    Eztuzu profeiturik ni ola penaturik,
    Ez eta plazerik
    Ni tunban zarturik.
    7   
    Bortiak txuri dira elur dienian,
    Soslak ere ulun osto dienian,
    Ala ni molerusa zeren an sartu níntzan
    Jun banintz'aitzian
    ltzulitzen nintzan.
    8
    Txoría, zaude ixillik, ez egin negarrik:
    Zer profeitu dukezu ola samindurik?
    Nik eramonen zutut txedera latxaturik
    Oiko bortutik
    Ororen gañetik.





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    ARDO ON ONTARIK
    J. P. P.
    1
    Ardo on ontarik
    Basua beterik
    Lagun dezagun edan :   
    Gure txangriñak eta inketurak
    Ito ditzagun ontan.
    Zer naiduk arnodiotik?
    Ar penak maiz baitik ondotik
    Baña ardo onak
    Gure biotzat
    Alegratzen dit (bis)„,
    2
    To lagun, sinesnezak,
    Andriak aparte utzizak
    Libertadia
    Eta pakea
    Preferitzak,
    Kendutzak betikoz Benus,
    Eta ar laguntzat Bakus,
    Promes deyat
    Bizi on bat
    Orrela segituz (bis).





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    GAZTETASUNA
    BAIÑERABILLA
    1
    Gaztetasuna baiñerabilla
    Airian ainara bezela,
    Gabak igaiten ditut ardura
    Egunak balira bezela.     
    0i, oi! Ardura noala maitia gana!
    2
    Maite nauzula zuk erraitiaz
    Ni ez niz alegeratzen,
    Baizikan ere nere biotza
    Dautazu arrats illuntzen,   
    0i, oi! Zeren ez nuzuz bein uzten!
    3
    Maitetasunik nik badudala
    Ez zerauzu ba iduri?
    Itsaso dena igaran niro
    Zuregatikan igeri,
    Oi, oi ! Zirelakotz ain txoragarri !
    4
    Txoragarria ni baniz ere,
    Ez nintake izan zure;
    Nitaz atsegin duten bertzetik
    Lurrean anitz baitire,       
    Oi, oi ! Jainkoaz otoi urrun zaite!





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    USO TXURIYA
    1
    Uso txuriya aidean
    ederragoria mayean
    zure parerik ez du arkitzen
    Españia guziyan
    ez eta ez Frantziyan
    guzkiyaren azpiyan (bis).
    2
    Uso txuriya errazu
    nora juaten zera zu,
    Españiako portu guziyan
    elurrak betiak dituzu
    gaurko zure ostatu
    gure etxian badezu (bis).
    3
    Uso txuriya agertu zaigu
    Frantziago mugatik
    lumatxoren bat falta du
    egotxo biren erditik,
    luma uraxen falta ez balu
    ez du munduan parerik (bis).
    4
    Ez nau izutzen elurrak
    ez eta gabaren illunak
    maitiagatik pasa nezake
    gauba eta egunak
    gauba eta egunak
    ez emuetan aldenak (bis).





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    IRIYARENA
    1
    Sekulan ezta sartu izandu
    donostiarrik zeruban
    nunbait etzuten meriturikan
    irabazitzen munduan,
    gaxuarentzat Jaungoikoaren
    justiziya dan moduan
    kondenaturik arkitzen ziran
    ayek danak infernuan.
    2
    Beinbat San Pedro bultzaturikan
    zeruetara sartu zan,
    ta beriala presa guziyan
    jende tartian gorde zan:
    San Pedro berriz billa zebillen
    nunbait azaltze ote zan:
    alegin franko egiñagatik
    iñundik ageri etzan.
    3
    Orduan Pedro Jaunarengana
    larri juantzan beriala,
    eta esan zion donostiarra
    zeruetan sartu zala
    jende tartian eskutatuta
    eziñ billatu zubela,
    infernurako destinatuba
    anima ura zeguela.
    4
    Jaunak Pedrori modu onetan
    eman ziyon errespuesta:
    —Donostiarra izan ezkero
    billatzen txit gaitza ezta,
    Iriyarena danboliriakin
    jotzen astia da basta,
    pozik saltoka egingo diyo
    zeruan dalako festa.
    5
    Iriyarena danboliñakin
    jotzen ziranian asi,
    donostiarra danen artian
    saltoka zuten ikusi;
    San Pedro berriz arren ondoren
    egiñ baño len igesi
    arrapatuta zeruetatik
    infernura zuten jatxi.
    6
    Berialaxe an sartu zuten
    bere lagunen ondoan.
    Donostiako kontu guztiyak
    gogoratutzen orduan,
    demoniyuak ikusirikan
    pozturik galdetu zun:
    Aber benetan ote ziraden
    karnabalak infernuan.
    7
    Geroztik beti an arkitzen da
    infernuban penatzen,
    bere zeruko pasadizua
    erritarrari kontatzen,
    alaxen diro.—Berriro banitz
    ni berri orla gertatzen
    Iriyarena jugatikan
    enaiz asiko saltatzen.
    8
    Deabru ayek beren kontura
    donostiarra arturik
    zulo batera an bota zuten
    kate gogorrez loturik,
    toki artako berotasunez
    biziro egarriturik,
    galdetu zuan:—Ez alda emen
    iñun sagardoterik?
    9
    Orain asitzen diralako
    Donostiyako erriya
    demoniyuak ornen daukate
    berebiziko larria
    bildurturikan lengoko zarra
    ez dala naiko aundiya
    ta egitea pentsatu dute
    beste infernua berriya.
    10
    Baldin geyegi itzegin badit,
    jaunak ez arritu,
    utz egiñikan baldin badago,
    biar nazute barkatu,
    donostiarra gaizki nai eta
    ez dizut bertsuak sortu,
    baizik oyekin karnabaletan
    roma naigendun pasatu.





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    MARIA
    Elizanburu
    1
    Bertzek erran baitute nik baiño len:
    "ainitz aditu dela anitz ikasten"
    uste dut on den,
    nik, dakidan bezala guziek arren
    jakin dezaten,
    beraz aipa dezagun Maria nor den.
    2
    Aztal biribil eta zangar ertsia;
    eskuaren berteko zango bia
    tiki tikia,
    golko bat aberatsa, lerden gerria,
    eme begia;
    nolako panpina den orra Maria!
    3
    Erle bat da Maria etxe barnean,
    eta landan orobat ari lanean
    bear denean;
    apaintzeko polliki bein astean,
    noiz? Igandean,
    uztai bearrik ez du soinaren pean.
    4
    Solas alegera bat erranagatik
    irri freskorik baizen ez dut izan nik
    Maria ganik;
    adizkidekin ez du anditasunik;
    bainan argatik!
    ez erran Mariari solas ariñik!
    5
    Mariak baratzean bodu berea,
    udan eta neguan lorez betea
    errek'artea;
    beren loren artean erdi-gordea,
    gatxo maltea,
    bera da pollitena ango lorea!
    6
    Mariak balinbadu moltsa oria
    merkatura juateko badu saskia
    txuri-txuria,
    arroltze bu dozena, oilasko bia,
    salduz guztia,
    zertako den aberatz orra Maria!
    7
    Jendek erranagatik al eta ola,
    Maria batzuetan ez jakin nola
    goibel dagola,
    bertzetan nigartxo bat ja usten zaiola
    zer zaio otxola?
    baluke nai balu aise kontsola!
    8
    lgondetan Mario ziñez panpiña;
    zapata txabelekin soin motx urdiña
    berak egiña,
    elizako bideon, ariñ-ariña.
    Milla sorgiña
    errege baldin banitz zer erregiña!





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    TXARMANGARRIA
    1
    Txarmangarria zare
    Eder eta gazte,
    Ene biotzak ez du
    Zu bertzerik maite
    Bertze zenbait bezela
    Ote zira libre...
    Zurekin ezkontzeak
    Dudarik ez nuke.
    2
    Txuri gorriak zira
    Arrosa bezala;
    Profetak ere dira
    Mintzo ola ola.
    Araberan bazinu
    Gorputza orrela,
    Iduriko zinuen...
    Zeruko izarra.
    3
    Oi maitea, zatozkit,
    Plazer duzunean,
    Iñork ikusi gabe,
    Illun-nabarrean;
    Lagun bat badukezu
    Joaiteko bidean
    Arrek jarriko zaitut
    Trankil biotzean.
    4
    Plazer eginen duzu
    Ixiltzen bazira,
    Aur iñorantak ola
    Tronpatzen baitira;
    Ez enetzat ona
    Olako segida...
    Bertzalde zure baitan
    Ez naiteke fida!
    5
    Adios beraz orai,
    Ene arraroa,
    Ori dela medio
    Erritik banoa;
    Biotza triste eta
    Petxuan gogoa,
    Beti jarreikiren zait
    Zur'amodioa.





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    TXORIÑUAK KAIOLAN
    1
    Txoriñuak kaiolan
    Tristerik du kantatzen,
    Dialarikan zer jan, zer edan
    kanpua du desiratzen,
    Zeren, zeren
    Libertadia zuiñen eder den!
    2
    Ik, kanpoko txoria
    So'giok kaiolari;
    Al balin baedi
    Artarik begir'adi
    Zeren, zeren
    Libertadia zuiñen eder den!
    3
    Barda amets egin dit
    Maitia ikusirik;
    Ikus eta ezin mintza
    Esta pena andia
    Eta ezin bestia?
    Desiratzen nuke iltera!





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    ANDREGEYA
    Gibert
    1
    Gauerdi da erriko oronean
    nion ez da argirik lurrean
    ez ditake mendian adi deusik,
    aizearen arrabotsa baisik.
    2
    Yautsia da loa begietarat;
    txoil alere neskatxa gazte bat,
    bere leioan, gau ura bezen triste,
    atzarria dago orai arte.
    3
    Zazpi urtez bete dire yadanik,
    yoonez geroz baitea erritik,
    eta una urte bat Mariari
    ez diola berririk egorri.
    4
    Idartean loea laster isten:
    tristetzian Maria iratzen;
    ezpainetan ia il zayo irria;
    batea du nigarrez begia.
    5
    Urso batek galduz geroz laguna,
    kantatzeaz estitzen du pena;
    andregeyak, egaztin bat iduri
    igortzen tu itz auk aireari:
    6
    "Yoan denean, oraino aurra nintzen,
    "anaya bat kasi neretzat zen;
    "erreztun bat ait'amen aintzinean,
    "eman darot, odios erraitean.
    7
    "Orduz geroz maiz egiten dut nigar
    "ain eder zen, ain ere, ain azkar!
    "etzuen ez, mendietan parerik;
    ''urrundu da... nik ez dut berririk.
    8
    "Biotzean duda bat dut sentitzen:
    "maitea il beldur naiz ote den;
    "nere amak gaitzak niri yoan daut yaz
    "oinazeak gabetu nau aitaz.
    9
    "Gelditu naiz nere amatxorekin;
    "sustengatzen gare elkarrekin;
    "nik gidatzen ditut arren urratzak,
    "ark txukatzen dait riere nigarrak.
    10
    "Emaiten dut ner, ustea Yaunean;
    "indarra dut artzen otoitzean:
    "bainan ez da neretzat zorionik:
    "maltearen ez baitut berririk."
    11
    Kolpe, bortan yotzen du ezku batek,
    boz batek dio! "idekazu, idek!"
    andregeya, boz au ezagutzean
    txutitzen da, ikara zainetan.
    12
    Idekitzen du amatxok atea;
    Mariaren an zagon.maitea!
    Oi, Yaun ona!" eta altxatuz eskuak,
    bedeinkatzen ditu bere aurrak.
    13
    Iduzkiak argitzen du mendian...
    Mari orai ez da tristezian;
    elizako ezkilek boki yotzen
    andregeya egun da ezkontzen.





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    NERE MAITE MARIA
    Zalduby'k
    1
    Zoin eder arratsean
    Izar arte garbia,
    Iparretik agertzean
    Mariñelen argia!
    Bai andizki eder dago
    Zeru zola andia...!
    Zu miletan ederrago
    Nere maite Maria!
    2
    Izarrak dire zeruko
    Aingeruen begiak,
    Gizonen begiratzeko
    Yankoak ezarriak;
    Zu leiora agertzean
    Istuz beren argia;
    Sartzen dire illunpean
    Nere maite Maria!
    3
    Ezdu ain laket izarrak
    Egon leku berea,
    Primaberan ez erleak
    Baratzako lorea,
    Ez du ala argi'albak
    loriatzen ooria,
    Nola ni zu ikusteak
    Ene maite Maria!
    4
    Maria zure aldera
    Urbildu bezein sarri,
    Maite zaitut erratera
    Ez naiteke atrebi
    Pilpira bat biotzean
    Beldur bainaiz abia,
    Maite zaitut erratean
    Nere maite Maria!
    5
    Balinbadut Yankoaren
    Maitatzeko deretxoak;
    Nola nik ez du izanen
    Zure maitatzekoa?
    Zu zare nere bidean
    Yankoak ezarria,
    Ez samur ni erratean
    Maite zaitut Maria!
    6
    Maria, ni naiz mintzatu
    Orai zu mintza zaite,
    Zuk ni nauzun erradazu
    Nik zu bezela maite;
    Zu nerea, ni zurea,
    Igatzeko bizia
    Laiteke nere txedia,
    Ene maite Maria!





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    ALDE BAT PROBINTZIYAN...
    M. Soroa
    1
    Alde bat probintziyan
    degu Goierriya,
    Goierrin berriz dago
    Erri bat txikiya;
    Erri ontan gañera
    Bada baserriya;
    Baserriyan bizi da
    Juan nekazariya.
    2
    Juan edo Juan Bautista
    Indartsu, gaztia,
    Sasoi oneko ogei
    Urteren jabia:
    Lanerako osasunaz
    Bai ere betia,
    Erriyartan arkaitzik
    Etzan aiñ tentia.
    3
    Etzuben Juan Bautistak
    Zintzurrian traba,
    Sartuko situben an
    Bi lakari baba;
    Lanerako gogotik
    Izanikan taba
    Egunaz lan eginda
    Lo betian gaba.
    4
    Orla jan erateko
    Etzan ez ustela,
    Bañan arkitzen zuben
    Tripa txit motela;
    Nolapaitkua bazan
    Ark zuben sabela
    Sekulan betetzen etzan
    Nai zuben bezela.
    5
    Orrengatikan beti
    Batistaren ustez
    Biartziran munduban
    Gauzak izan gañez;
    Zer nai jan erateko
    Beti zegon pozez
    Apetitu galanta
    Bañan dirurik ez.
    6
    Diru pilla biltzeko
    Zuben Amerikan
    Bere burua jarri
    Gogoraturikan
    Nolatan etorri zan
    Beste bat andikan
    Nekazari juan eta
    Aberasturikan.
    7
    Eta gure Batista
    Ara juan ezkero
    Gogotik lan egiñaz
    Etzan bizi ero,
    Dirua. gorderikan
    Zintzo bai astero
    Pozturik izateko
    Noizpait "kaballero".
    8
    Bañan kupidek gabe
    Tardunik lanian
    Altsuben diru pilla
    Sortu bitartian,
    Gaizki jan, gaizki lo ta
    Ler egin nayian,
    Makaldurik jarri zan
    Mintsuben antzian.
    9
    Kapelu aundiekiñ
    Boina sarren ordez
    Apaiñ-apaiñ jantzita
    Biurtu zan pozez,
    Etorririk errira
    Beterikan urrez.
    Zer nai jateko, bañan
    Apetiturik ez.
    10
    Ogei urte geiago
    T'elbarritasuna
    Batistak ikusirik
    Du bere jarduna
    ¿Orain zertako diat
    Aberastasuna?
    Naíago nikek¡ ¡ai! len
    Nuben osasuna.





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    LO! LO! LO!
    1
    Aurtxo txikia negarrez dago
    ama emaizu titia,
    aita gaiztoa tabernan dago
    pikaro jokalaria.
    2
    Nere maitia, lo ta lo;
    egin ezazu gozoro,
    sieskatxoa erabilli eta
    lo orain eta lo gero.
    3
    Aurtxo txikia zuretzat
    pilla surtan daraukat,
    erdi-erdia emango dizut
    beste erdia neretzat.
    4
    Aitxoa jan ta sabela bero
    lotxoa egin ta kalera gero,
    danbolintxoa galean dabill
    nere maltea dantzatutzeko.
    5
    Nere maitea lo ta lo
    logiro galant bat dago
    zuk oraiñ eta nik gero
    egingo dezu gozoro.





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

           BAUTISTA BAZTERRETXE
    1
    Bautista Bazterretxe
    mutiko pijua,
    neri gurdi ardatza
    neri gurdi ardatza
    ostatu dijua.
    Beltxak eta txuriak
    izango dituzu
    neri gurdi ardatza
    neri gurdi ardatza
    emate ez baidazu.
    2
    Gurdi ardatza ezik
    itai ta aria
    besteren bear gabe
    besteren bear gabe
    badaukat neria.
    Sega, poto, labaña,
    gañera bostortza
    perian erosia
    perian erosia
    daukat nik zorrotza.
    3
    Nere idi pariak
    dauzka zintzarriak
    lepotikan zintzillik
    lepotikan zintzillik
    zildaian jarriak.
    Gañera ustarriak
    ta kopetakuak
    ontz urre gorri zarrez
    ontz urre gorri zarrez
    erositakuak.
    4
    Zeronek naiko gauza
    dezula diozu
    bañan neri gurdi ardatza
    bañan neri gurdi ardatza
    lapurtu didazu.
    Ordaindu bear dezu
    larrutik ederki
    ardatza ezpaidazu
    ardatza ezpaidazu
    neri ekartzen aurki.
    5
    Buru gogorra badu
    berekin kaltea
    ez dedan gauza nola
    ez dedan gauza nola
    naidezu ematea?
    Zentzuan galdurikan
    arkitzen zerade
    bestela beintzat orla
    bestela beintzat orla
    ariko eziñake.
    6
    Gezur ta abar zabiltza,
    Batista tranpiyan,
    zu beziñ gezurtirik
    zu beziri gezurtirik
    ez da Euskal-errian.
    Zure berri dakite
    inguruko denak:
    gordetzen dituzula
    gordetzen dituzula
    gauza besterenak.





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    ZAMORAKO SEMIA
    1
    Zamorako semia
    zortzitik zortzira
    neskatxen txanponak biltzen
    fanfarroi asi da;
    bere bigoliñakin egindu bost jira,
    errepiña jartzeño
    au bera asi da.
    2
    Zamorako semia
    Ariarbea juan da
    neskatxen txanponak biltzen
    bigoliña jo ta
    ni baño geiago iñork
    ezpaliyo bota
    nola emanazake
    arlotan agota.
    3
    Portuluzeko bi aizpa,
    Oletako iru,
    Añarben biltzen dute
    nai aña diru,
    lengo igandia ortan
    ez dira baliatu,
    Lesantxiñek soñua
    debalde jo digu.
    4
    Portuluzeko bi aizpak
    Joxepa Gergori,
    Goyarriren alaba
    prenda eder ori,
    etxetik kanpora juanta
    bolsera da jarri,
    askok ematen badiyo
    ezdut urrigarri.
    5
    Sekulan estrañako
    juan ziradenak,
    dirua pagatuta
    bire ziran denak,
    endemas olakuak
    emateitu penak,
    txanpona biarko du
    dantzatuko denak.





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    BERTSUAK JARRIDISKAT
    1
    Bertsuak jarridiskat
    nere buruari
    nere buruari,
    naigabea daukat
    barrenan ugari.
    Mutill gustorikan
    ez dalako agiri
    ez dalako agiri.
    2
    Berrogei eta sei urte
    einzaikit pasatu
    einzaizkit pasatu,
    eta azala berriz
    piska bat simurtu.
    Neska zartuko ote naizen
    egin naiz bildurtu
    egin naiz bildurtu.
    3
    Oraindiokan ez nago
    mirabe baldana
    mirabe baldana,
    kupirikan gabe
    egiten det lana,
    ez da gaizki izango
    ni artzen naubena
    ni artzen naubena.
    4
    Gazterik ikasi nuan
    plantxan eta josten
    plantxan eta josten,
    onela sayatuta
    dirua sobratzen,
    senartxo bat besterikan
    ez det deseatzen
    ez det deseatzen.
    5
    Lenago senargayak
    ugari baziran
    ugari baziran,
    gau ta egun jai ta aste
    beti nere jiran,
    oraiñ ez dakit ayek
    nora juaten diran
    nora juaten diran.
    6
    Gazterikan banituzte
    nik zazpi nobiyo
    nik zazpi nobiyo,
    batekin ere ez nintzan
    ezkontzeko fiyo,
    oraiñ damututzia
    ez digu baliyo
    ez digu baliyo.
    7
    Eta zazpirak ziran
    ondraduak oso
    ondraduak oso,
    nerekiñ ezkontzeko
    zeuden animoso
    iru begi bakar ta
    beste lau jiboso
    beste lau jiboso.
    8
    Neskatxa ederra nagola
    íruritutzenzat
    iruritutzenzat,
    zazpi arroba ta erdi,
    badaduzkat beintzat,
    ai zer berogarriya
    mutill zar batentzat
    mutill zar batentzat.
    9
    Mutill zarrikan ez bada
    betor alarguna
    betor alarguna,
    ez da errex egiten
    gustoko fortuna,
    nola baitere nai nuke
    oyerako laguna
    oyerako laguna.
    10
    Amar milla peseta
    badaukat dotia
    badaukat dotia,
    beste bost milla berriz
    etxeko partia,
    ni artutzen naubenak
    ai zer suertia
    ai zer suertia.
    11
    Artzerikan ez nuke nai
    gaisto eta nagirik
    gaisto eta nagirik,
    eta ain gutxi berriz
    moskor ta ordirik,
    txarra izatekotan obe det
    bizitzia bakarrik
    bizitzia bakarrik.
    12
    Iñork jakiñ nai badu
    nungua naizen ni
    nungua naizen ni,
    egia esatia
    beti da komeni,
    Donostiñ jayo ta asia
    Joxepa Antoni
    Joxepa Antoni.





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    EUSKAL ERRIKO NESKATXATXOAK
    1
    Euskal Erriko neskatxatxook
    esnatu zaitezte ¡arren!
    zoreagatikan gaiz pegakorra
    dabilkizuten ondoren,
    egin, egln "gurutze"
    orobat "Aitaren"
    plaga orren ekaitza
    galdu, dedin errien,
    zergatikan kaltea
    aundiya dakarren
    sortu ezkeros tandik
    etxien barrenen.
    2
    Errañubaren gisan dabiltza
    beti zuen ondorian,
    gauza on franko badauketela
    mingaiñ gozoen gañian.
    —Mi padre gobernador,
    mi tío alkate,
    mis hermanas maestras,
    conmigo cásate.
    ¡Ay mirabe gaztiak!
    erantzun nazute,
    zertarako oyekin
    ezkontzen zerate?
    3
    Lo menos tengo cien millones
    ori diru jakiñiau
    y los billetes del Banco... cojo
    gañezka berriz kofrian,
    tengo pueblos enteros
    Málaga aldian,
    tengo dos mil molinos
    gau ta egun lanian.
    Tengo un gran piano
    bizkarren gañian,
    porque allí dormía
    lastozko oyian.
    4
    Tenemos viñas, tenemos trigo,
    tenemos tanto aceite...,
    tenemos naba ezkondutzian
    beti gertatzen zerate;
    onak badiradela
    esaten dezute?
    bimilletotikan bat
    atera zazute,
    infernutik zerura
    sartzen dituzute
    egin ezkeroztandik
    oriyen emazte.
    5
    Ezkondu eta... ondorenean
    dira komedi politak,
    gaxo daudela lanerako ta
    azaltzen dirade tranpak,
    gizona etxian ta
    andria fabrikan,
    gurasoak errietan
    beste aidetikan:
    —Biraldu zan senarra
    azkar etxetikan
    aurren bat izan baño
    lenago tandikan.
    6
    E.—Mi muy querido, ¡ay mi marido!
    ¡qué malas noticias hay!.
    porque vosotros alperkerian
    dezubelako bizi nai,
    desde mañana así
    bearko lanian
    kiskurtzen egon bage
    subaren aurrian
    atzo sukaldeturik
    eltzien gañian
    cantando seguidillas
    tripa betetzian.
    7
    S.—A mí me llaman Prisco Veneno
    al mismo tiempo soy liberal,
    soy mano negra y socialista,
    soy monárquico y federal,
    el día que me llegue
    capitán general,
    con estos sagarduos
    no voy a tolerar
    porque siempre me dicen
    que vaya a trabajar,
    ¿qué mayor honra en mí
    que ser gran holgazán?
    8
    E.—Con tus mentiras, con tus garbanzos
    cansos nos tienes aspaldi
    si eres liberal y eres federal
    todas las farsas para ti,
    aqui es necesario
    trabajar, trabajar,
    con fábulas la tripa
    no se puede llenar,
    el padre a palizas
    hoy te va a matar,
    hasta que te entierren
    no va a descansar.
    9
    S.—Nadie a mí a palos me mata
    porque soy "valientía",
    tengo en Sevilla una ganbara
    gizonen larruz betia,
    hice robos y muertes
    Utrera aldian,
    estuve en presidio
    ogei bat urtian,
    prefiero por la honra
    morirme katian,
    tocando mi piano
    ta ez asi lanean.
    10
    E.—¡Aita etorri bedi aguro
    makil aundi bat artuta
    zerengatikan alper txar onek
    narabilkiyen joka!
    S.—Cállate sagardua,
    cállate la boca,
    no grites guretarrak
    bide gabe jota.
    E.—¡Aita azkor etorri
    iya ito nau ta!
    S.—Habla en cristiano,
    ¿por qué fuiste tonta?
    11
    E.—¡Ai Jaungoiko! Auxen da auxen
    auxen da bizi modua!
    ¡Oi! ¡oi!, aitatxo ez aldu entzun
    biotz nereko ojuba?
    A.—Bai, bai, aditu diñat
    or naun or aguro,
    Ah!, oh!, zer nolakuak
    dizkaten emango,
    ez diñ ez etxe onta
    bearrik egingo
    bat, bi, iru, lau esan ta
    zionat ekingo.
    12
    S.—Vaya qué padre tan embustero,
    vaya qué padre tan bribón.
    E.—¡Aita! labana artu du eta
    obe du pakian egon.
    S.—Venga usted cuanto antes,
    venga usted, mal suegro,
    soy capaz de llamarle
    lerdo, más que lerdo,
    en figura de estatua
    aquí le espero,
    me voy a hacer un héroe
    si no tengo miedo.
    13
    A.—Zer esaten dek mutur zikiña;
    zer esaten dek ordea?
    Ara nun dedan i zapaltzeko
    labanan baña obea;
    kis kas, kis kas, kis kas;
    iretzako seyak,
    da, da, da, da, da, da,
    oraiñ amabiyak,
    dan, jo det ordu bata,
    bun, bun, ordubiyak,
    orlako erlojurik
    etzaukat erriñak.
    14
    S.—Tras del placer vienen las penas
    ¡oh suegro, perdón, perdón!
    A.—No, no, tómalos a buena cuenta
    y aprende quién es el bribón.
    S.—Queridísimo padre,
    qué día tan fatal,
    los huesos el entierro
    me empiezan a cantar,
    usted sí que es un héroe
    y también inmortal,
    cuántas me tiene dadas
    saque usted el total.
    15
    A.—Aixa nai uke denbora ontan
    aitak alperrik galtzia,
    artzen ditunak egokigo dek
    totala ateratzia,
    zirt zart, zirt zart, zirt zart,
    ortikan kalera,
    din dan, din dan, din dan,
    segizak aurrera.
    S.—Usted quiere mandarme
    Ebros auntz aldera?
    A.—Bai, bai, piano ori
    afinatutzera.
    16
    Pasa diagu Bitoriya ta
    denboraz gaitu Mirandan
    ire lagunak entzun ditzaten
    jotzera niak din din dan,
    joan ori emendikan
    a tu tierrara,
    ez ago etorririk
    geyago onera,
    ¡or, or! izan dedilla
    zuen akabera,
    erdaldunak erdaldun,
    uskaldunak euskera.





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    ANDRE MADALEN
    1
    Andre Madalen
    andre Madalen
    laurden erdi bat oliyo
    aitak sariya ekarritzian
    amak ordaineluko diyo.

    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    IZAZU NITZAZ 'KUPIRA
    Bilintx
    1
    Loriak udan intza bezela
    maite, det dama gazte bat,
    ari ainbeste nai diyotanik
    ez da munduan beste bat:
    Iñoiz edo bein pasatzen badet
    ikusi gabe aste bat,
    biyotz gutzira banatutzen zait
    alako gauza triste bat.
    2
    Neskatxa gazte paregabia,
    apirilleko arrosa,
    izarra beziñ dizdizariya,
    txoriya beñiz airosa:
    Oraintxen baño gusto geiago,
    nik eziñ nezake goza,
    zori onian ikuste zaitut,
    ¡Nere biotzak au poza!
    3
    Ez aldirazu antzik ematen
    nik zaituala nayago.
    ¡ai! mariñelak gau illunian
    izarra baño geiago:
    Nere onduan zauzkatalako
    pozez zoraturik nago,
    zu ikustiak alegratu nau
    triste neguen lenago.
    4
    Nik ainbat iñork nai dizunikan
    arren ez zazula uste,
    nere begiyak beren aurrian
    beti desio zaituzte:
    Eguzkirikan ikusi gabe
    txoriya egoten da triste,
    ni ez nau ezek alegratzen
    zu ikustiaz ainbeste.
    5
    Arpegi fiña, gorputza berriz
    ez dago zer esanikan.
    izketan ere grazi ederra,
    ezer ez dezu txartikan;
    mundu guztiya miratutzera
    zu bezelako damikan;
    agiyan izan liteke, baño
    ez det sinisten danikan.
    6
    Nere betiko pentsamentuba,
    nere konsolagarriya,
    zu gabetanik ezin bizi naiz,
    esaten dizut egiya:
    Zu baziñake arbola, eta
    ni baldiñ banitz txoriya,
    nik zu ziñaken arbol artantxen
    egingo nuke kabiya.
    7
    Amoriyuak nere. biyotza
    zure ganuntza darama,
    erri guziya zeren daukazun
    neskatx bikariaren fama:
    Beste fortunik mundu onetan
    ez det desiatzen, dama,
    aur batek berak izan gaitzala
    ni aita eta zu ama.
    8
    Falta dubenak logratutzeko
    itz egitia txit ondu,
    eta nik ere sayatu biat
    ote gintezken konpondu:
    Gaur nagon beziñ atrebituba
    sekulan ez naiz egondu,
    argatik golpez galdetzen dizut:
    Nerekin naizun ezkondu?
    9
    Ezkondutziak izan beardu
    preziso gauza txar'en bat
    ala esaten ari zait beti
    nere konsejatzalle bat:
    Alaxen ere aren esanak
    oso utzirik alde bat,
    ongi pozikan artuko nuke
    zu bezelako andre bat.
    10
    Zedorrek ere ongi dakizu
    aspaldi ontan nagola,
    zuregatikan penak sufritzen
    bañan ordia au nola:
    Alaxen ere ni gana eziñ
    bigundu zaitut iñola;
    ni zuretzako argiya naiz
    zu neretzako marmola.
    11
    Nere biotza .urtzen dijua
    eta ez da misteriyo,
    penaren kargak estutu eta
    zumua kendutzen diyo:
    Begiyak dauzkat gau eta egun
    egiñikan bi erriyo,
    beti negarra dariyotela
    zu zerala meriyo.
    12
    Zu zeralako meriyo baldiñ
    juaten banaiz lur azpira,
    gero damuba eta malkuak
    alperrik izango dira:
    Beiñ juan eskero oyen birtutez
    berriz ez niteke jira,
    ori gertatu baño lenago
    ¡Izazu nitzaz kupira!





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    KONTXESIRENTZAT
    Bilintx
    1
    Kantatutzera indar aundiko
    desio batek narama,
    Kontxesi zuri nai dizut eman
    mereziya dezun fama:
    gure probintzi Gipuzkoakuan
    igualik gabeko dama,
    berinkatuba izan derilla
    zu eman zinduben ama.
    2
    Zedorrek uste etzenubela
    egon nitzaizun begira,
    lendabiziko oñetara, ta
    urrena berriz gerrira;
    oñak dituzu txiki politak,
    gustagarriyak txit dira,
    gerriyak berriz eman litzazke
    kana bat zintak bi jira.
    3
    Andik urrena ipiñi nizun
    erreparua petxora,
    ordubantxen bai eman nizula
    aingeru baten itxura:
    Jaungoikoak .berak. deitu izan bali
    iyo nerilla zerura,
    zure ondotik ara juan biarrak
    emango ziran tristura.
    4
    Ondoren. jarri nitzan denboran
    begiratubaz lepora,
    biyotzak salto egiten ziran
    irten nayian kanpora:
    Irten ta zuzen badakit zierto
    juango zan zure kolkora;
    nik jakitera nai zenubela
    utziko nion gustora.
    5
    Atenziyua begiyetara
    paratu nizun segiran,
    ez dakit zierto begiyak edo
    eguzki berri bi ziran;
    ondo ikusi ez nizkitzun ta
    ¿nola esango det zer diran?
    Begiratutzen nizun guziya
    bista kendutzen zeniran.
    6
    Ille beltz eder dizdízariya
    oparo dezu buruban,
    konparatzeko baliyo duben
    sedarik ez da munduban,
    trentzak egiñik zenezkan dana
    erregiñ. baten moduban;
    diamantezko koro eder bat
    falta zitzaizun orduban.
    7
    Ointxo politak, gerriya mia,
    graziya milla petxuban,
    lepo biribill diruriyena
    egin berriya tornuban
    pare gabeko begi argiyak,
    ille ederra buruban:
    zu baño aingeru politagorik
    ez da izango zeruban.
    8
    Beti ariko naiz Jaunari eskaka
    ondo izan zaitezela,
    etzazula uste nere biziyan
    zutzaz aztuko naizela.
    Eskumuñak maiz bigal nazkitzu
    orain artian bezela;
    ainbeste egin biar dirazu
    penaz ilko naiz bestela.






    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    ZENBAIT DAMEN ESKER
    1
    Atzo probetxu gabe,
    etxeko auzuan
    egondu nitzan zure
    zai egun osuan.
    Gaur suertez ikusitzen
    zaitutan kasuan,
    itz egin bear dizut
    izketa gozuan.
    2
    Zeiñ ta politak diran
    arrosa, jazmiña,
    azuzena, liriyo,
    eta klabeliña,
    danak bat egintare
    ez dirade diña
    igualatzeko
    maite atsegiña.
    3
    Nai det jakin dezazun
    orain beriala,
    txit asko nai dizutan
    neskatxa zerala,
    gaur zu ikusitziak
    poztutzen nau ala,
    nun iruritzen zaitan
    jai aundi bat dala.
    4
    Au da mundu guziyak
    ongi dakiyena:
    zu zerala dama bat
    grazi utsa dena.
    Bat oyetan badezu
    erotzen naubena:
    artan arkitzen dizut
    grazirik geyena.
    5
    Izan ere gorputza
    dezu aproposa;
    ikusi utsarekin
    ematen du poza,
    beste iñor ez dala
    zu beziñ airosa,
    erri guziyan dago
    banatuba boza.
    6
    Patxaran ibiltzia
    dago gaur bolaran
    pausaje fiña orain
    zergatik moda dan.
    Eta zu ikustia
    modako patxaran,
    ¡ez dakizu neretzat
    nolako ditxa dan!
    7
    Nik esan ta zuk jakin
    biazu ezikan.
    Lau andre gai dakazkit
    artu nai ezikan.
    Ezkonduko nitzake
    gaur bertan kasikan.
    Besterekin ez, bañan
    ¿zurekin? ¡Pozikan!
    8
    Amoriyorik gabe
    pasatu eziñez,
    nik damak maite ditut,
    aitortzen det ziñez.
    Begiyakin guziyak,
    milla bai mingañez,
    ¿baña biyotzarekin?
    ¡zu besterikan ez!





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    Nere andre onekin
    1
    S.—Nere andre onekin
    txit asarre nabil,
    izan ere alako
    Maritxua dabil,
    senarra gana ez da
    errenditzen umil,
    obeditzea baño
    nayago luke il.
    2
    A.—Obedituko nuke
    merezi bazendu,
    errespetua iñoiz
    nork berak galtzendu
    oker zabiltza eta
    nik ezin zuzendu,
    gure kasketa beti
    orrek ekartzendu.
    3
    S.—Nere andre Jasíntak
    artu dira gala,
    bertso berriyak jarri
    bear dizkadala,
    kulpa gabe asitzen
    bazerade ala
    gauza jakiña dago
    gaixtua zerala.
    4
    A.—Publikuan díozu
    gaixtua naizela
    nik esango dizut zuk
    merezi bezela,
    ia danak aditzen
    jarri dítezela,
    igarríko   dízute
    gaizki zabiltzala.
    5
    S.—Sekulan egin izan
    ez dizut gaitzikan,
    aldezakedanean
    mesede baizikan,
    aditzen badizut nik
    orlako itzikan,
    bizkarrean ez dezu
    izango otzikan.
    6
    A.Beti beti beldurrez
    emen nadukazu,
    edanekuan bintzat
    zitala zera zu,
    orditu gabe berriz
    onik ez daukazu,
    nerekin bizítzekoz
    mudatu biezu.
    7
    S.Itxubari pegatzen
    díozu poliki,            ,
    zuk ondo jan eta, ni
    gosiak iduki,
    senar emaztientzat
    au ez da egoki,
    makílla dantzatutzen
    asiko naiz aurki,
    8
    A.—Makillarekin baldin
    ni jotzen banazu
    egun asko baño len
    damatuko zaitzu,
    itxu aurreko beti
    ibiltzen nazu,
    zuluen batían or
    gelditu biezu.
    9
    S,—Ni zuluan sartzeko
    zaude pregonatzen
    ta len berriz gosiak
    naukazu penatzen,
    zeorrek dakizu
    ondo gabernatzen,
    eta ni miseriyan
    gosiak akabatzen.
    10
    A.—Jan edanaz baliyo
    ez du zuretzako,
    oyen paltan etzaude
    simur eta plako,
    bai inbirioso ta
    tzarra zeralako
    ezin emana zuk
    andriarentzako.
    11
    S. Zeñek sufrituko du
    gauza ori ala
    nabilki arto utza
    jango nukiala,
    anka ankari eman
    ezin diodala,
    zu berriz gobernatzen
    beti egiñala.
    12
    A.—Gosiak etzaude zu
    gezurra da ori,
    ez egonatikan
    eder eta guri
    suangilla jandako
    katua diruri,
    beretzako au ezin
    gustatu iñori.
    13
    S.—Lotzagabeakorik
    andria zu baño,
    iñoiz ere ikusi
    ez det oraindaño,
    ezta desondratutzen
    iñor ortaraño
    enparatzen nazu
    atzeko alderaño.
    14
    A.Gabetan ordituta
    arro ibillitu,
    goizian gogorik ezta
    jan gabe gelditu
    ez leanak ez baño
    orrek galtzen zaitu
    ta zuk orlakorik nai
    ez dezu aditu.
    15
    S.—Oriyek esatia
    ez dira komeni,
    zedorrek ez dezu ta
    lotza eman neri,
    jendeak badaduka
    or zenbat armoni,
    txit bajeza aundiyan
    nazu ni ipiñi.
    16
    A.—Gizona nai duanaz,
    obea artu beza,
    ez zu bezin zitala
    eta prestu eza,
    zertako etzeran
    geldo ezereza,
    da eman naya neri
    daukazun bajeza.
    17
    S.—Itz txar asko esaten
    dituzu nigatik,
    iya atera nazu
    pazientziyatik,
    jendia farrez dago
    eldamenetatik,
    ezín adiko zera
    orrelaxen beti.
    18
    A.—Aundiyaguak ere
    oraindik baditu,
    ere gizon txar onek
    esango banitu,
    zelebreagorik ez
    dezute aditu,
    esaten daukat lotza
    ezin atrebitu.
    19
    S.—Nik ikusitzen ez da
    zu naidezuna egin,
    beti nerí pegatzen
    ta gaizkí ítz egin,
    nik asmatzen dizkizu
    txít gutxi utz egin
    zurekin bizitutzen
    ez dago atsegín.
    20
    A.—Ez zaude birikari
    gustiz gustosua,
    ordía ta eskasa
    pantasiosua
    deskonfiatuba ta
    errezelosua,
    beti beldurrez dabil
    zure andre gaxua.
    21
    S.— Gezurrak sumatzen
    daukazu neke,
    lotsagatik bestela
    esango zenduke,
    aspertu ere gabe
    ariko ziñake,
    nere tatxak esaten
    baldin baneuzkake.
    22
    A.—¡Ai Joxe Iñasio!
    etzabiltza justu
    itz geyegi dituzu
    nere kontra nastu
    andria orrelako
    tatxariz ez du
    gezurrak esateitu
    ez zui sinistu.
    23
    S.— Gezurtiya naizela
    orra neri esan
    aundienetakua
    naiz zedorri izan
    aurria artzen dezu
    falsuaren gisan
    nik ezagutzen zaitut
    zergatik zabiltzan.
    24
    A. - Asiera bezela
    guk errematia
    alperrikan da zuri
    ondo esatia
    orren buru gogorra
    gizona izatia
    ez dezu baliyo ta
    isildu zaitia.





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    Loriak
    Bilintx
    1
    Beti nik damari
    ¡Loríak ugari!
    Batek ere zerbait
    Maite naubenari.
    Damak berriz neri,
    ¡Gezurra diruri!
    Osiñez pagatu
    Lorezko zor ori.
    2
    Oso nago mendian
    Jaungoiko ítxubaren
    Ama Benus'en gandik
    Jayotakoaren;
    Neroni ez naiz jabe
    Nere biyotzaren;
    Gaixua.preso dakat
    Amoriyuaren.
    3
    Sartutzen dan bezela
    Balkoi batetikan
    Eguzkiya gelara
    Kristal batetikan,
    Neri gisa berera
    Beiñ sartu zítzaitan
    Dama bat biyotzera
    Begiyetatikan.
    4
    Bíyotz nerian preso
    Geldítu zan bertan
    Geratzen dan bezela
    Txíngorra iyeskan:
    Bizi naizen artian
    Irukiko det an
    Eta ¡o zer gustora
    Irukiko det an!
    5
    Ditu ille urrezko
    Albiñu luziak
    Alakorik apaintzen
    Ez du orraziak
    Frankotan inbiriya
    Eman dit aiziak
    Arren trenza tartetik
    Jostatzen pasiak.
    6
    Ondo konparatzia
    Da gauza eziña
    Arren begiyetako
    Urdintasun fiña;
    Ez da urrutirare
    Aitatzeko diña,
    Itsasoko bagaren
    Kolore urdiña.
    7
    Ez da zer aitaturik
    Zeru zabalare,
    Bolaraz urdiñ-urdiñ
    Jarritzen dalare
    Aingeru neriaren
    Begiyak alare,
    Urdíñ puribagoko
    Zerubak dirare
    8
    Izarrak dirudite
    Ain ditu argiyak,
    Aíngerubak zerutik
    Jatxita jarriyak,
    Gloriyan egindako
    Ispillu garbiyak,
    Jaungoikoa badala
    Gogoragarriyak.
    9
    Kupido'k eritzen nau
    Fletxakin berriro,
    Neregana jiratzen
    Dituben aldiro;
    Biyotzera sartzen zait
    eztiro-eztiro
    Alakoxe gauza bat
    Gozua guztiro.
    10
    Aren ezpañ gorriyak
    Faman daude fiñtzat,
    Iñoiz pasatzen díra
    Lore polit bitzat,
    Zerbaitez apartetik
    Ikusita beintzat,
    Mundu guztiyak artzen
    Ditu krabelíntzat.
    11
    Farrik egiten badu
    Zerutar Birjiñak
    Erakusten dituben
    Ortzak txiki fiñak
    Txuriz elurrarekin
    Dirade berdiñak
    Perlak iruri dute
    Zillarrez egiñak.
    12
    Gozuaren birtutek
    Aren asnasiak
    Lo aratzitzen ditu
    Nere oñaziak;
    Usai oberik ez du
    Banatzen aiziak,
    Loriak maitatubaz
    Baratzan pasiak.
    13
    Arpegiya polita,
    Gorputza liraña,
    Txikiz ez det esaten
    Oñaren tamaña;
    Ibiltzen airosua,
    Jantziya apaña,
    Aren graziyak dira
    Eziñ esan aña.





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    Anton Iskiñentzat
    Bilintx
    1
    Bertso berri batzuek
    Anton Iskiñezat (bis)
    txit komeni dirala
    iruritutzenzat,
    berak badaki jartzen
    beste iñorentzat.
    ez da milagro bestek
    jartzia beretzat. (bis)
    2
    Bere ofiziyua
    zapat`egillea,
    lan fiñan badauka
    abillidadea,
    bañan lanerako da
    gogorik gabea,
    pena artzekua da onen
    enfermedadea.
    3
    Lana egíñ baño len
    kobratu lenbizi;
    diru oyek artuta
    tabernara igesi,
    danak gastatu arte
    zeñek etxerazi,
    bizkarra autzitzia
    ez aldu merezi?
    4
    Orren bizi modua
    Donostiyako erriyan,
    beti zurrut agiten
    sagardoteriyan,
    broma eta kantuak
    zelebrekeriyan,
    andik atera gabe
    al duben guziyan.
    5
    Gosaitako bear ditu
    sei edo zazpi baso,
    zeñek orduban oni
    lana agiten asiko:
    edan korriente baña
    pagatzia aztu,
    ola tabernariya
    nola aberaztu?
    6
    —Bete ogeigarrena,
    tabernariyari.
    —Ez dizut ni emango
    sagardorik zuri;
    ez banazu pagatzen
    zornazu neri
    parte emango diyot
    zelodoriari.
    7
    —Ez parterik eman
    zelodoriari,
    astian pagatuko dirut
    pitxar bat edo bi,
    ezpazera konforme
    ajolik ez neri,
    gogua badet eta
    bastante da ori.
    8
    Ez banazu pagatzen
    zor nauzuna
    boina kenduko dizut
    buruban dezuna,
    zuregatik galdu det
    iya osasuna,
    ¡ai! ajolik gabeko
    lotzik ez dezuna!
    9
    Zazpi karga sagardo
    zor nazkitzut iya.
    Barkatu biar dezu
    ez da ori egiya,
    zedorrek bezin ona
    daukat memoriya,
    geyenaz iru karga
    dizut zor utziya.
    10
    Berriz olako gauzik
    esaten banazu
    ardirik neregandik
    artuko ez dezu,
    neronek aña kulpa
    zedorrek badezu
    ni zein naízen jakinda
    zertan eman nazu?
    11
    Ez da apuratuko
    sokiña ezertan,
    besteren bizkarretik
    dabill zurrutan,
    tabernariyarekin
    beti erritan,
    egun batian or
    illko dute bertan.
    12
    Txaskarrillo polit bat
    lau urte igaro
    Motrikun Iskiñakin
    pasatua dago;
    juan da esan zion
    ostalariyari,
    Donostiyatik dator
    jendia ugari.
    13
    Zuk ematen banazu
    jaten ondo neri,
    nik korriente jendia
    etxera ekarri,
    festak ziraden eta
    jende asko zan an
    guziakin broman
    au beriala asi zan
    14
    Bapo egon izan
    jaten da eraten
    txit petardo ederrak
    dakizki ematen,
    apostuba nik ori
    San Pedrotan aurten
    ezaizala bakarrik
    Mutrikuara joten.
    15
    Ederki portatu zan
    bere esanian
    fiyaliterke orreáin
    gaurko egunian,
    tripa ederki bete
    egin zubsnian
    zerutik etorri zan
    bigaramonian.





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    Mediku baten ateraldia
    S. Baroja
    Konke esan beza, mediku jauna,
    ¿asmatu nuen, ez da ala,
    nere alaben tristetasuna,
    amoren kontuba zala?
    jain da gaxoa iñoxentia!
    usakume bat bezela,
    malizi gabe, seguru nago,
    mutill koskorren bat dala.

    — Doña Leokadia: konforme nago:
    andre jakintsurik ez da
    Españiatik Alemanira
    berorri lenbizi ez bada
    baño ote dan mutill koskorra
    edo alaba ote da,
    egin artian berorrek ezin
    jakin lezaken gauza da.


    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    Asto kontua
    S. Beroi

    Ikusirik pasatzen
    astoak ugari
    aita batek algaraz
    dio semeari:
    — Begirakiok, Pello,
    ire anayari.
    Semeak bereala
    erantzun du —Ene
    ez nuben nik uste
    berorrek zituala
    orrenbeste seme.

    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    Madalenen arrazoia
    S. Baroja
    Madalen ezkondu zan
    bertsolari batekin;
    zortzigarren illean
    poz aundiyarekin
    eder eta galanta
    seme bat egin.
    Ama suyaren kontra
    pozoitua dago
    ta alabak esaten du:
    —¿Nola geroago;
    zortzikuak egiten
    aitua badago?

    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    Nork esan?
    S. Baroja
    Milla bat aldiz Joxe Paskuala
    arkitu zizkan zakarra,
    broma zalia, au t'ura zala;
    ainbeste burla ta farra
    ¡ta orain Joxe dik senarra!

    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    Kanta
    Zure arpegiyan dituzu arrosak
    ta ausartze ez nai ukitzera
    bada arrosaren usai gozua
    ukitzen bada galtzen da.

    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    Itxasua laño dago
    Itxasua laño dago
    Bayonako barraraño,
    ni zu zaitut maitiago
    txoriyak beren umiak baño.

    Gure oroz aita dago
    laño pian gaberaño,
    ni zu zaítut maitiago
    arraitxuak ura baño.

    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    Nagusiya ta rnaistarra
    Txirrita
    1
    Orain artian ni izandu naíz
    aitona, zure nagusi,
    errenta txintxo pagatu dezu
    bere kapoí eta guzi.
    zu bañon gizon umillaguak
    ez ditut asko ikusí,
    oraiñ etxe saltzera guaz
    nai bazenduke erosi,
    2
    Larogei duro zuben errenta.
    etxiak orain artían,
    zedorrek ala pagatu dezu
    berrogei ta amar urtian,
    lenguan bertan gelditutzía
    ez da neretzat kaltian,
    bost milla duro baliyo ditu
    ta konpondu gaitian.
    3
    —Zer familia izandu degun,
    jauna, nai alditu aditu?
    Amabi aurren aita naiz ni ta
    semiak amar baditu
    lan egiteko iñor gutxi ta
    mayian ezin kabitu,
    baneukake non enpleatua
    bost milla duro banitu.
    4
    Au adituta beste aldera
    bueltatu zan nagusiya,
    esanaz:—Nik zer kulpa dadukat
    zuk ume asko aziya,
    ez dezu asko istimatzen nik
    egin dizuten graziya,
    zuek artu nai ez badezute
    bada zeñek erosiya.
    5
    —Eskerrik asko nagusi jauna,
    pakian biagu bizi,
    baña izketan bukatu arte
    ez bedi juan igesi,
    klaro dabillen gizonak ez du
    arrazoi txarrik merezi,
    nai dubenari saldu bezayo,
    guk ez genezake erosi.
    6
    Aziendaz ta lan erramintaz
    bagendukan indarra,
    ayekin ere ez degu orain
    oso alderdi ederra,
    zazpi baliyo luteken gauzak
    bostian eman biarra,
    au pensatzian etortzen zaigu
    begietara negarra.
    7
    Amabi lagun mayian bueltan
    juntatutzera jateko,
    geyenaz ere aretatik bost
    irabazira juateko:
    pazienziya artuko banu
    an bat ez nuke kalteko,
    Jaungoikuari eska zayogun
    osasuna emateko.
    8
    Prezisamente martxatu biau
    baserrira edo kalera,
    norbaití egin biarko zayo
    bizi lekuen galdera
    esplikatuaz nola izan dan
    fameliyaren galera,
    gure Jainkuak nai duen arte
    nonbait mantenduko algara.





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    Aizak a motell mañonzi

    Xenpelar
    Aizak a motell mañontzi,
    urrengorako gorantzi,
    ez aldakiken or pip'artzia
    etzala lizentzi?
    Jeniyo txar oyek utzi,
    bestela ezurrak autzí,
    gizalegia nola biardan
    ezin erakutzi

    Muzarro
    Nik badet gízalegia
    Franzisko bañan obia,
    beste tatxik etzait arkitzen
    arlote pobría.
    Jeniyua det noblia,
    kortesi pare gabía,
    ik neri ezurrak austeko
    nun dek abillidadía?

    Xenpelar
    Ziri bat sartu dit neri,
    ara bestia berari,
    abillidade gutxt dagoenik
    ez esan iñori,
    azala daukek ík lori
    mamirik ez dek agiri,
    ezur igarrak austen zallaituk
    bazekiyat ori.
    Muzarro
    Kunplitzik ire ordenak,
    ez dik kalteko nordenak,
    bestela parra egingo ditek
    begíra daudenak,
    ik nun daukazkit kemenak
    menderatzeko gallena?
    ezur igarrak autsendizkik
    indarra dubenak.




    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    Nere senarrarekin
    Xenpelar
    1
    Nere senarrarekin
    daukadan bizitza,
    kantatuko det iñork
    ikasi albalitza;
    piña izango zala
    emantziran itza,
    akerraren adarrak
    bezela gabiltza.
    2
    Nere senarrak daukaz
    ki ijeniyuak
    eztu gustorik gure
    matrimoniyuak;
    mani gaistuak dauzka
    burura iyuak,
    eman biarko zaizka
    Ebanjeliyuak.
    3
    Baldin bazenekite
    lengo egun batez
    nola ikusí dedan
    gízona suertez,
    neskatxak kortejatzen
    dabill borondatez,
    andriari jipoya
    diruaren partez
    7
    Ni engañatu arte
    txintxo eta umill
    mingañ ederrarekin
    berrogei maratill;
    orain lana egin baño
    nayagoluke
    bere ta besterenak
    zurrupatzen dabill.
    5
    Goizian tabernara
    juan da alperrian,
    begi bat txintxilikan
    erdi negarrian,
    ziraldoka etxera
    illunabarrian,
    gaistotzen asi da
    ondu biarrian.
    6
    Tabarnatik etxera
    orren pausajia,
    irrintzi egiteko
    badu korajia;
    errespetua biar
    zuen parajia
    amen sabelian
    aztuta lajia.
    7
    Moskorteagatikan
    zalla da erortzen
    bakarrikan badaki
    etxera etortzen,
    andria egon biar
    bizkarra berotzen,
    senarraren eskutik
    azotiak artzen.
    8
    Umiak karraxiyan
    neroni antzika,
    senarra moskortzian
    etxian musika;
    erantzuten badiyot
    kontrako itzika
    nere bizkarrak eztu
    izaten otzika.
    9
    Baste lau lagunekiñ
    bart aguazilla
    jokuan galdutako
    txerriyaren billa;
    ate bazterretatikan
    oyen eskamilla
    andria etxian bada
    atera dedilla.
    10
    Arriturik begirik
    ez niyoten taso,
    odolak urbiyutu
    zitzaizkidan oso;
    nere txerri gaxua
    ostatura preso
    senarren jokua
    izan dala kaso.
    11
    Ixillik pasanuben
    nere barrenian,
    au ere egin biar
    zuben azkenian,
    beste jaberik badu
    bire zuzenian,
    jaunak eramazute
    nai dezutenian.
    12
    Esku Aldaba zuen
    txerriyak izena,
    bost arrua ta erdi,
    bastante gizena.
    ura jokuran galdu,
    gañera kinzena,
    orra nere senarra
    sujeto zuzena.





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    IJITUAK
    Txirrita
    1
    Esplikatzera nua kontuak
    ijito jende oyenak
    nola diraden gura artian
    gertatu izan diranak;
    alperrak edo moskorrak dira,
    erdi lapurrak geyenak,
    okasiyua ta eskandalua
    faltatutzen etzayenak.
    2
    Bere asto ta zakur eta uma
    emen dabiltza jai ta aste,
    Mikeletiak iñoiz aurrian
    atera izandu dituzte,
    berak baño len ostera etorri
    ta persegitzen gaituzte,
    beste olako naziyorik bat
    iñondanik eztet uste.
    3
    Beren asto ta zakur eta ume
    dabiltza juan etorriyan,
    emakumiak lasto petresto,
    kasikan larru gorriyan;
    gizonak berriz mosketa aitzaki
    beren aizturrak gerriyan
    siñalien bat utziko dute
    sartzen badira erriyan.
    4
    Emakumiak aurrak artuta
    eskera dijoatzenian,
    etxeko andre limosnatxo bat
    Jainkuaren izenian,
    ofrezimentu luzía baño
    errezo motza azkenian,
    gauza guziyak gero berentzat
    iñor bistan eztanian.
    5
    Kontutako aberiakin
    nola naiduten jokatu
    emen ostuta auntz eraman,
    an saldu edo trukatu,
    anguak berriz onuntz ekarri,
    jabiak ezin topatu,
    kontu garbiya nai duenak ez
    ijituakin tratatu.
    6
    ljituetan gutxi izaten.
    dirade berriz antzuak,
    naturalezaz kasta gogorrak
    ta gañera umetsuak,
    bizkarrian bat, tripan bestia,
    aldamenetan batzuak,
    sall galantakin ikusten dira
    dabiltzala geyentsuak.
    7
    Usandutako okelak jaten
    dira pare gabekuak,
    anima salbo, zakur gosiak
    diraden bezelakuak,
    naiz izan usteldu ta lurpian
    luzaro egondakuak,
    istimatutzat daramazkite
    oriyek orrelakuak.
    8
    Sasiyetako oyalak eta
    ollakojitzen atsuak
    ta kalietan poltsak miatzen
    dabiltza mutill gaistuak,
    gizonak berriz mendiyetatik
    biorra eta astuak,
    gauza gozorik senti badute
    azkar erantxi eskuak.
    9
    Asolbiziyo biarrik ere
    ezta izaten oyekiñ
    fakultadia «Aita Santuak»
    ainbat badute berekin
    naiz aide izan ezkontzen dira
    alkar naidutenarekin.
    orretarako gazterik pronto
    naiz dotriñarik ez jakiñ.
    10
    Kontratuako ere ezdute
    eskribanorik biarrik
    kastuban zertan ibil biardu
    txorakeriyan alperrik
    naiz aide igual ezkontzen dira
    igual oriyek bakarrik,
    bodetarako ardua bada
    ez da besteren biarrik.
    11
    Neska mutillak tokatzen bada
    berentzat elkar artzia,
    zelebre diran kontuak ortan
    ere badarabiltzia,
    buruaz gora botako dute
    autzi declina eltzia,
    zenbat puska egin ainbeste urteko
    egituen ezkontzia.
    12
    Etxe karrera, ola telleri,
    legorrak dauden tokira
    jeneralian gauetarako
    erretiatutzen dira;
    atenziyuan egon izan naiz
    nola dabiltzan begira,
    estute onik asarretuta
    purrukatutzen ez badira.





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    Baratzako pikuak
    Baratzako pikuak
    iru txorten ditu;
    neska mutill zaliak
    ankak ariñ ditu,
    ankak ariñak eta burua ariñago,
    dantzan obeto dakin
    arta jorran kaño.
    Arta jorrara nua
    luberri berrira,
    belarra jorratuta
    artuak sasira.
    Aitak arta jorrara
    deritzen naubenian:
    Ama oyera nijua
    miñ det sabelian.


    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    Zortzikoa
    Festarik bear bada
    bego Donostira,
    betikoa da fama
    ondo merezia;
    bestetan ez bezela
    emen gazteria
    amaren sabeletik
    dator ikasia.

    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    Aita San Antoniyo
    Aíta San Antoniyo
    Urkiolakoa,
    askoren biotzeko
    santu debotoa;
    frankok egiten dio
    San Antoniori
    egun batean joan da
    bestean etorri.

    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    Txomiñ eta Bartolo
    Nik ikusi nituan
    San Juan gabian
    Txomiñ eta Bartolo
    tabernako atian.
    Ormia zalakuan
    batak besteari
    txisa ete zion zart zart
    pragetan alkarrik.
    Beste batek du deguan
    sukalde onduan
    illitia ipiñirik
    surretxo zuluan.
    Pipiari tiraka
    masallak sarturik
    sudurra erreko zuan
    sukalen balerik.


    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    LUA, LUA
    Lua, lua, tuntulun-berde,
    lua, lua, masusta...
    Aita guria Bitoriyan da
    ama manduan artuta.

    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    THINGIN THANGUN
    Thingin thangun
    inpernuko malluaren otsa
    Bordaxarko neskaren
    ekontzeko poza,
    iñork esate ez ta berak
    esateko Iotsa,
    esposatuko litzake
    pozík neska motza.

    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    GURE BARATZAN
    1
    Gure baratzan daudek
    lore guztiz finak,
    txuri gorri oriak,
    moria eta urdiñak,
    liriyo azuzenak,
    alegriyo miñak,
    bioletak, arrosak
    eta krabeliñak.
    2
    Guk daukagu musikak,
    guk melokotoyak,
    gingak diruditenak
    perlazko botoyak,
    udare, aran eder,
    pikuak, sagarrak,
    naranjak, limoyak,
    nispira, briñoyak.
    3
    Goizian jaiki eta
    leyotik begira
    gure arto goxuak
    eldu ote diran,
    ostua ximur eta
    burua berdia,
    ale ederrak egiteko
    ¡a ze siñalia!




    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    Galai bat etorri zait
    1
    Galai bat etorri zait
    larri eta estu,
    oyaren baztarrian
    egiteko leku,
    xiri ta muxu,
    traje baten neurriya
    biar ziran artu.
    2
    Onian ezin eta
    gero gogorrian,
    onian ezin eta
    gero gogorrian,
    oyaren aurrian
    oriñalez jo nuen
    kopetako ezurrian.
    3
    Errukitu zitzayon
    egin nion kura,
    etxian zan botika
    gatza eta ura,
    Joxe Bentura,
    ez geyago etorri
    nere konbentura.
    4
    Egin baniyon ere
    txirri edo mirri,
    egin baniyon ere
    txirri edo mirri,
    Joxepa Antoni
    nere kopeta ezurrak
    pagatu du ongi.





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    KANTUA

    ¡Ai ori begi ederrak!
    iduritutzen zait eperra,
    gauza oberík an ez da;
    ontxo pollita,
    zapata eder,
    txorkatilla guztiz fiña;
    jantzi ederki egiña,
    la illiak modarako fiña,
    jai neretzat baziña!
    Elizatikan konbenturaño
    egiñ omendute galtzara.
    Orrela bizi bagiña beti (3 aldiz)
    guazen guztiyok dantzara,
    txin txin txibilitua soñua,
    txin txibilito ta tanboliñ,
    orrela bizi bagiña beti (3 aldiz)
    guazen guztiyok dantzara,
    Katalin, Katalin,
    ¡Maitea!
    azkeneko eguna da eta (3 aldiz)
    guazen guztiyok dantzara.
    Katalin, Katalin,
    ¡maitea!
    Katalin, Katalin,
    ¡nere maitea!





    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    Gizon bat ardo gabe
    Meajer
    Gizon bat ardo gabe
    dago erdi illa
    marmar dabiltza tripak
    ardoren billa;
    bañan edan ezkero
    ardoa txit ongi
    gizonik txatarrenak
    baliyu ditu bi.

    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    Kanta
    Enpleatzen ez bada
    gazte dala neska
    pasa biarko ditu
    makiña bat keska,
    burutik zoraturík
    senar gairik ez ta,
    orra azkenerako
    neska zarren festa.

    Euskal Erriko: KANTA ZARRAK
    Cancionero popular vasco
    (Tomo II)

    OBIZDEA

    Azkenak emen daude
    zaldi argal baten,
    zeñak ez zuen iñoiz
    pentzu on bat jaten
    ¡geIditu zaizkan mami
    puzkak eramaten
    beliak lan askorik
    apenas daukaten!
    Regreso al contenido